Rząd zadecydował. Ta grupa może przestać płacić PIT

Najważniejszym elementem uchwalonej przez Sejm ustawy jest wprowadzenie zerowego PIT dla marynarzy oraz pracowników statków obsługujących sektor offshore. To rozwiązanie ma objąć osoby pracujące na morzu, których sytuacja podatkowa od lat była jednym z kluczowych tematów w branży żeglugowej. Zmiana nie ogranicza się wyłącznie do klasycznej żeglugi morskiej, ale obejmuje również segment obsługujący energetykę morską i działalność offshore.

Nowelizacja ma służyć nie tylko pracownikom, ale także całemu sektorowi. Ministerstwo Infrastruktury wskazuje, iż celem przepisów jest poprawa konkurencyjności przedsiębiorstw żeglugowych oraz stworzenie bardziej atrakcyjnych warunków funkcjonowania statków pod polską banderą. W praktyce chodzi o zmniejszenie różnic między polskimi regulacjami a rozwiązaniami stosowanymi w innych państwach europejskich, które od lat konkurują o armatorów, jednostki i załogi.

Podatek tonażowy zamiast CIT dla przedsiębiorstw żeglugowych

Drugim ważnym elementem ustawy jest możliwość korzystania przez przedsiębiorstwa żeglugowe z podatku tonażowego zamiast podatku dochodowego od osób prawnych. Taki system nie opiera się na klasycznym dochodzie firmy, ale na parametrach związanych z eksploatowaną flotą. Ma to znaczenie szczególnie w branży, w której działalność jest międzynarodowa, kapitałochłonna i silnie uzależniona od globalnej konkurencji.

Preferencyjny system ma obejmować nie tylko statki zarejestrowane pod polską banderą. Nowe zasady mają dotyczyć również jednostek zarejestrowanych w państwach Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Rozwiązanie to jest istotne z punktu widzenia unijnych zasad pomocy publicznej i równego traktowania przedsiębiorców działających na wspólnym rynku.

Podatkiem tonażowym mają zostać objęci nie tylko armatorzy, ale także podmioty zarządzające statkami. To rozszerzenie ma zwiększyć użyteczność całego mechanizmu i sprawić, iż będzie on realnym narzędziem dla szerszej grupy przedsiębiorców związanych z żeglugą.

Zgoda Komisji Europejskiej jako warunek wejścia w życie zmian

Uchwalone przepisy nie oznaczają jeszcze automatycznego wejścia w życie wszystkich preferencji. najważniejsze znaczenie będzie miała decyzja Komisji Europejskiej dotycząca zgodności projektowanych rozwiązań z zasadami rynku wewnętrznego. Chodzi o ocenę, czy przewidziane preferencje podatkowe mieszczą się w unijnych regułach pomocy publicznej.

Z tego powodu w przepisach ma znaleźć się specjalna klauzula uzależniająca stosowanie nowych rozwiązań od pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej. To ważne zastrzeżenie, bo bez takiej zgody preferencje podatkowe mogłyby zostać zakwestionowane jako niedozwolona pomoc państwa.

Podobne uwarunkowania pojawiały się już wcześniej przy rozwiązaniach dotyczących marynarzy. Komisja Europejska akceptowała zwolnienia podatkowe w żegludze, ale pod warunkiem, iż mechanizmy nie będą faworyzowały wyłącznie jednego państwa bandery i będą zgodne z zasadami funkcjonowania wspólnego rynku.

Nowe obowiązki armatorów wobec załóg

Ustawa nie ogranicza się do podatków. Nowelizacja obejmuje również przepisy dotyczące pracy na morzu i warunków życia załóg. Rozwiązania te są powiązane z poprawkami przyjętymi w 2022 roku do Konwencji o pracy na morzu z 2006 roku. Ich celem jest wzmocnienie ochrony marynarzy oraz doprecyzowanie obowiązków podmiotów eksploatujących statki.

Armatorzy mają zostać zobowiązani m.in. do zapewnienia marynarzom dostępu do internetu, odpowiedniej odzieży roboczej, bezpłatnych posiłków i wody pitnej. W praktyce oznacza to przeniesienie do polskich przepisów standardów, które coraz częściej są traktowane jako element podstawowych warunków pracy na statku, a nie dodatkowy przywilej.

Zmiany mają także dotyczyć prawa do zejścia na ląd, repatriacji oraz procedur skargowych. W projekcie przewidziano również wzmocnienie ochrony przed przemocą, nękaniem i molestowaniem. To szczególnie ważne w pracy na morzu, gdzie załoga przez długi czas funkcjonuje w zamkniętym środowisku, często z dala od kraju, rodziny i instytucji publicznych.

Apteczki okrętowe, leczenie i wynagrodzenia za czas choroby

Nowelizacja ma rozwiązać także praktyczne problemy związane z zaopatrzeniem statków w leki i wyroby medyczne. Przewidziano mechanizm, który ma umożliwić armatorom zakup wyposażenia potrzebnego do uzupełniania apteczek okrętowych. To istotne, bo dostęp do pomocy medycznej na morzu bywa ograniczony, a odpowiednie wyposażenie jednostki może mieć bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa załogi.

Przepisy obejmują również odpowiedzialność finansową armatorów wobec członków załóg. Chodzi o zabezpieczenie środków na pokrycie kosztów leczenia oraz wypłatę wynagrodzeń w czasie niezdolności do pracy. Takie gwarancje mają zmniejszyć ryzyko sytuacji, w której marynarz zostaje bez realnej ochrony po wypadku, chorobie lub innym zdarzeniu związanym z wykonywaniem pracy na statku.

Ustawa czeka na decyzję Senatu

Po głosowaniu w Sejmie ustawa trafi do Senatu. Dopiero po zakończeniu prac parlamentarnych i podpisie prezydenta będzie można mówić o zamknięciu krajowego etapu legislacyjnego. W przypadku najważniejszych preferencji podatkowych konieczna pozostanie jednak jeszcze pozytywna decyzja Komisji Europejskiej.

Skala poparcia w Sejmie pokazuje, iż projekt nie wywołał politycznego sporu na etapie głosowania. Za przyjęciem ustawy opowiedziało się 431 posłów, 4 wstrzymało się od głosu, a nikt nie zagłosował przeciw. Dla marynarzy, pracowników offshore i przedsiębiorstw żeglugowych oznacza to, iż nowe regulacje są coraz bliżej, choć ich pełne stosowanie będzie zależało od dalszych decyzji.