Już nie tylko plastik w systemie kaucyjnym. Zapowiadają sporą rewolucję

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowuje się do kolejnego etapu rozwoju systemu kaucyjnego. Jak poinformowała ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska, decyzja dotycząca zakresu, sposobu oraz terminu rozszerzenia systemu zostanie podjęta jesienią, czyli w drugiej połowie 2026 roku.

Resort podkreśla, iż w tej chwili priorytetem pozostaje zapewnienie stabilnego funkcjonowania obowiązujących rozwiązań. Dopiero po wyeliminowaniu problemów organizacyjnych i logistycznych możliwe będzie rozpoczęcie prac legislacyjnych nad objęciem systemem kolejnych rodzajów opakowań.

Jednym z najbardziej prawdopodobnych kierunków zmian jest włączenie do systemu jednorazowych butelek szklanych, które w tej chwili pozostają poza obowiązkiem pobierania kaucji. Dotyczy to również popularnych niewielkich butelek szklanych, potocznie określanych jako „małpki”. Paulina Hennig-Kloska już wcześniej wskazywała, iż rozszerzenie katalogu opakowań będzie możliwe po ustabilizowaniu działania obecnego systemu.

Zwroty opakowań gwałtownie rosną

Ministerstwo zwraca uwagę na wyraźny wzrost liczby zwracanych opakowań. Jak przekazała szefowa resortu, między kwietniem a majem odnotowano znaczący miesięczny wzrost liczby zwrotów. Jednocześnie stale przybywa automatów do odbioru butelek i puszek, z których konsumenci korzystają zdecydowanie najchętniej.

Dane przedstawione przez resort pokazują, iż automaty stanowią w tej chwili około 20 proc. wszystkich punktów zwrotu, ale obsługują aż 80 proc. oddawanych opakowań. To właśnie butelkomaty stały się podstawowym kanałem odzyskiwania kaucji przez klientów.

Ministerstwo zaznacza, iż obserwowany wzrost liczby zwrotów potwierdza rosnącą popularność systemu i coraz większą świadomość konsumentów. Jednocześnie prowadzone są działania mające usprawnić logistykę odbioru oraz transportu opakowań, ponieważ to właśnie ten obszar pozostaje jednym z największych wyzwań pierwszych miesięcy funkcjonowania systemu.

Jednorazowe szkło przez cały czas poza systemem kaucyjnym

Ministerstwo Klimatu i Środowiska podkreśla, iż rozszerzenie systemu kaucyjnego będzie wymagało odpowiedniego przygotowania wszystkich uczestników rynku. Chodzi nie tylko o producentów napojów, ale również handel detaliczny, operatorów systemów kaucyjnych oraz branżę recyklingową.

Według resortu objęcie nowych rodzajów opakowań oznacza istotną zmianę organizacyjną, dlatego przedsiębiorcy muszą otrzymać odpowiedni czas na dostosowanie infrastruktury, logistyki oraz procesów związanych z odbiorem i rozliczaniem kaucji.

Na razie poza systemem pozostają jednorazowe opakowania szklane. To właśnie ich ewentualne włączenie będzie jednym z najważniejszych tematów planowanych decyzji resortu jeszcze w tym roku.

Jak działa system kaucyjny w Polsce

System kaucyjny obowiązuje w Polsce od 1 października 2025 roku. Kaucja wynosi 50 groszy w przypadku plastikowych butelek jednorazowych o pojemności do 3 litrów oraz metalowych puszek do 1 litra. Od 2026 roku system obejmuje również szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra, dla których kaucja wynosi 1 zł.

Aby odzyskać wpłaconą kaucję, nie trzeba okazywać paragonu. Warunkiem jest jednak oddanie opakowania oznaczonego specjalnym znakiem kaucyjnym oraz zachowanie jego odpowiedniego stanu. Opakowanie nie może być zgniecione ani uszkodzone w sposób uniemożliwiający identyfikację.

W przypadku butelek wielokrotnego użytku producenci przez cały czas mogą prowadzić własne systemy zbiórki. Z rozwiązania tego od wielu lat korzystają przede wszystkim producenci piwa.

Unijne cele wymagają wysokiego poziomu zbiórki

Jednym z głównych powodów wdrożenia systemu kaucyjnego jest realizacja wymagań wynikających z unijnych przepisów dotyczących gospodarki odpadami opakowaniowymi. Polska musi osiągnąć poziom selektywnej zbiórki opakowań po napojach wynoszący 77 proc. do 2028 roku, a od 2029 roku już 90 proc.

Resort klimatu ocenia, iż pierwsze miesiące funkcjonowania systemu pokazują jego skuteczność, choć przez cały czas wymaga on ulepszenia organizacyjnego. Dlatego zanim zapadnie decyzja o objęciu kaucją kolejnych opakowań, ministerstwo chce dopracować logistykę i zapewnić sprawne funkcjonowanie obecnych rozwiązań.