Historia Gniezna to nie tylko czasy Piastów, koronacje królewskie i średniowieczne zabytki. Równie cenne są ślady codziennego życia mieszkańców z XX wieku – dokumenty, fotografie, mapy czy przedmioty użytkowe. Właśnie takie pamiątki trafiły do Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie w ramach kolejnej odsłony akcji „Nie kitraj zabytków!”.
Ze schronu prosto do muzealnych magazynów
Tym razem muzealnicy pozyskali część wyposażenia oraz dokumentację pochodzącą z historycznego schronu prezydenckiego, funkcjonującego od 1947 roku. Nie chodziło o zachowanie samego obiektu, ale o uratowanie materiałów, które przez dziesięciolecia pozostawały ukryte za jego drzwiami.
Przekazanie pamiątek odbyło się z inicjatywy Urzędu Miejskiego w Gnieźnie, przede wszystkim dzięki zaangażowaniu zastępcy prezydenta Łukasza Mucioka. Zanim schron został opróżniony, pracownicy muzeum wybrali najcenniejsze materiały dokumentujące historię miasta z drugiej połowy XX wieku.
Dokumenty „Poufne”, stare mapy i wyjątkowa księga
Do zbiorów muzeum trafiły m.in.:
- kilkanaście teczek dokumentujących funkcjonowanie obrony cywilnej,
- instrukcje dotyczące systemów łączności,
- dokumentacja napraw sprzętu z pieczęciami gnieźnieńskich instytucji, w tym Miejskiej Rady Narodowej,
- księgi inwentarzowe,
- dzienniki zajęć z przysposobienia obronnego,
- mapy powiatu gnieźnieńskiego sprzed reformy administracyjnej z 1975 roku,
- elementy wyposażenia schronu, m.in. krzesło z zachowanymi tabliczkami znamionowymi.
Wiele dokumentów opatrzonych było klauzulą „Poufne”. Dziś nie skrywają już tajemnic państwowych, ale stanowią niezwykle cenne świadectwo realiów życia w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Fotografie dawnego Gniezna mają ogromną wartość
Szczególną uwagę muzealników przykuła „Księga Czynów XXX-lecia Powiatowych Sztabów Wojskowych”, przygotowana przez Gnieźnieńskie Zakłady Graficzne.
Choć powstała jako wydawnictwo okolicznościowe, dziś największą wartość mają zawarte w niej fotografie dawnego Gniezna. Utrwalono na nich mieszkańców, instytucje, ćwiczenia obronne oraz codzienną pracę służb, w tym straży pożarnej.
Dla historyków to bezcenne źródło wiedzy o mieście, a dla wielu mieszkańców szansa na odnalezienie znanych miejsc, a być może także twarzy bliskich osób sprzed kilkudziesięciu lat.
To mogą być fundamenty przyszłego Muzeum Miasta Gniezna
Akcja „Nie kitraj zabytków!”, prowadzona przez edukatorów Muzeum Początków Państwa Polskiego pod kierunkiem Anny Lubczyńskiej, przy wsparciu historyka Jakuba Magriana z Działu Naukowego MPPP, ma jeden główny cel – ocalić historię nowożytnego Gniezna, zanim bezpowrotnie zniknie.
Pozyskiwane dokumenty, kroniki, fotografie, mapy i przedmioty codziennego użytku mogą w przyszłości stać się podstawą zbiorów planowanego Muzeum Miasta Gniezna.
Muzealnicy apelują do mieszkańców
Pracownicy muzeum zachęcają mieszkańców, by zajrzeli do swoich piwnic, strychów, garaży i domowych archiwów. Często to, co wydaje się starym, niepotrzebnym dokumentem czy meblem, może okazać się niezwykle cennym świadectwem historii.
Jak pokazuje kolejna odsłona akcji „Nie kitraj zabytków!”, historia Pierwszej Stolicy Polski kryje się nie tylko w muzealnych gablotach, ale również w miejscach, do których od lat nikt nie zaglądał.
źródło: Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie
