Wsparcie dla sektorów gospodarki dotkniętych kryzysem na Bliskim Wschodzie

W dniu 29 kwietnia 2026 r. Komisja Europejska przyjęła Tymczasowe ramy pomocy państwa w związku z kryzysem na Bliskim Wschodzie (METSAF), wskazujące zakres inicjatyw na rzecz przeciwdziałania obecnemu kryzysowi.

Ramy pomocy będą obowiązywały do 31 grudnia 2026 r., a Komisja Europejska zapowiedziała, iż w do tego czasu będzie na bieżąco kontrolowała potrzeby i zakres wsparcia w kontekście dalszych wydarzeń na Bliskim Wschodzie oraz ogólnej sytuacji gospodarczej.

Tło ogólne

Tegoroczny konflikt na Bliskim Wschodzie, w tym zamknięcie cieśniny Ormuz, doprowadził do znacznego wzrostu cen zarówno ropy naftowej, jak i gazu. Przekłada się to na wyższy koszt nabycia większości produktów. Od czasu eskalacji działań zbrojnych Unia Europejska wydała dodatkowo 24 mld euro na import energii.

Wydarzenia, które mają miejsce na Bliskim Wschodzie, zgodnie z informacją przekazaną przez Komisję Europejską, podkreślają znaczenie przyjętych w 2025 r. Ram pomocy państwa w ramach Czystego Porozumienia Przemysłowego. Ponadto w celu zapobieżenia skutkom konfliktu niezbędne stało się wspieranie kluczowych sektorów gospodarki.

W planie AccelerateEU Komisji Europejskiej uwzględniono Tymczasowe ramy pomocy państwa, tzw. METSAF.

Czym jest METSAF

Dnia 29 kwietnia 2026 r. Komisja Europejska przyjęła Tymczasowe ramy wsparcia, czyli tzw. METSAF (czyli komunikat C(2026) 2947 final). Rozszerzają one zestaw sposobów udzielania pomocy państwom członkowskim, mających na celu wspieranie rozwoju działalności gospodarczej w UE. Dotyczy on sektorów transportu (transport drogowy, kolejowy), żeglugi śródlądowej i żeglugi bliskiego zasięgu wewnątrz UE, rolnictwa i rybołówstwa.

Narzędzie to ma pomóc w tworzeniu krajowych programów wsparcia w celu zrekompensowania gwałtownie rosnących kosztów, m.in. paliwa i energii elektrycznej. Programy pomocowe, zgodnie z zapowiedzią Komisji Europejskiej, mają zostać zatwierdzone w trybie pilnym.

Komu pomoże METSAF

Kluczowe informacje dotyczące METSAF:

• Kwalifikujące się sektory to rybołówstwo, rolnictwo, transport lądowy (drogowy, kolejowy), śródlądowy oraz wewnątrzunijna żegluga morska bliskiego zasięgu.
• Lotnictwo zostało wyłączone z METSAF.
• Państwa członkowskie mogą zrekompensować dodatkowe koszty spowodowane kryzysem.
• Pozwala na zwiększenie intensywności pomocy w ramach ulg cenowych energii elektrycznej, zatwierdzonych na podstawie sekcji 4.5 Ram Pomocy Państwa w Czystym Porozumieniu Przemysłowym (CISAF) z 50 proc. do 70 proc. kosztów energii elektrycznej w kwalifikowanym zużyciu, bez konieczności zwiększania działań na rzecz dekarbonizacji.
• Czas trwania pomocy: tymczasowe przepisy będą obowiązywać do 31 grudnia 2026 r.

Komisja Europejska zachęca do zapoznania się z oficjalnymi wytycznymi METSAF. Są tam szczegółowe informacje i dokumenty prawne dotyczące sposobu, w jaki kraje UE mogą wdrażać programy wsparcia.

Plan AccelerateEU

AccelerateEU, czyli Komunikat Komisji Europejskiej do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, to zestaw narzędzi, który ma zapewnić natychmiastową pomoc europejskim gospodarstwom domowym oraz gałęziom przemysłu, zwłaszcza tym znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji, a jednocześnie pomóc Europie w dążeniu do niezależności energetycznej.

Plan obejmuje pięć filarów:

1. ściślejsza koordynacja UE;
2. ochrona konsumentów i przedsiębiorstw;
3. więcej czystej energii domowej;
4. zwiększenie systemu energetycznego;
5. zwiększenie inwestycji.

W planie przedstawiono zarówno środki krótkoterminowe, jak i strukturalne długoterminowe, mające na celu:

• dalsze zmniejszenie zależności UE od niestabilnych rynków paliw kopalnych;
• budowanie odporności Europy na przyszłe zagrożenia w oparciu o rodzimą czystą energię i elektryfikację.

Tymczasowo zaproponowano: systemy wsparcia dochodu, bony energetyczne, programy leasingu socjalnego, obniżające akcyzę na energię elektryczną dla gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej.

Przygotowując artkuł, korzystałam z:

https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_26_894

https://competition-policy.ec.europa.eu/state-aid/legislation/metsaf_en

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/DOC/?uri=CELEX:52026DC0370

https://energy.ec.europa.eu/strategy/accelerateeu-strengthen-eu-energy-resilience_en?prefLang=pl