Przyszłość to paliwa syntetyczne z CO2 – uważa prof. Jarosław Zuwała

3 godzin temu

Wychwyt i produktowe wykorzystanie dwutlenku węgla może wesprzeć transformację regionów węglowych – mówi prof. Jarosław Zuwała z Instytutu Technologii Paliw i Energii. W rozmowie z Jolantą Kamińską mówi na temat realizowanego w ITPE projektu produkcji paliw syntetycznych wykorzystującego technologie CCU.

Panie profesorze, jaki jest główny cel projektu budowy infrastruktury dla produkcji paliw syntetycznych i na jakie potrzeby rynku oraz gospodarki on odpowiada?

Celem projektu „Centrum Czystych Technologii Węglowych: P2X (CCTW+P2X)” jest zwiększenie potencjału badawczego Instytutu poprzez doposażenie istniejącej infrastruktury badawczej w instalację Power-to-X (P2X), która umożliwi wytwarzanie paliw syntetycznych na bazie CO₂ z wykorzystaniem energii z OZE.

3. Kongres Carbon Capture Katowice 17-18 marca 2026
– zapisz się już dzisiaj!

Projekt wpisuje się bezpośrednio, a co istotne, także w sposób komplementarny – w cele ogłoszonego w ubiegłym roku przez NCBR konkursu „GOSPOSTRATEG”, dotyczącego rozwoju wielkoskalowej produkcji niskoemisyjnych i odnawialnych paliw syntetycznych w oparciu o krajowe zasoby energetyczne. Cele te są ukierunkowane na wsparcie sektorów trudnych do dekarbonizacji oraz wzmacnianie bezpieczeństwa energetycznego i konkurencyjności gospodarki Polski. Nasz projekt jest spójny z Polityką Energetyczną Polski do 2040 r., wpisuje się w założenia Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu, jest także zgodny z Polską Strategią Wodorową do 2030 r. z perspektywą do 2040 r., stanowiąc element infrastrukturalny dla rozwoju technologii Power-to-X, wykorzystania wodoru oraz obiegu zamkniętego CO₂.

W tym kontekście projekt CCTW+P2X pełni rolę pomostu pomiędzy badaniami naukowymi, polityką publiczną i praktycznymi wdrożeniami przemysłowymi, wspierając realizację krajowych celów transformacji energetycznej i klimatycznej.

Jaką rolę w realizacji tego przedsięwzięcia pełni ITPE i jakie unikalne kompetencje Instytutu są najważniejsze dla powodzenia projektu?

ITPE jest beneficjentem projektu, przygotowuje i realizuje przedsięwzięcie, w tym najważniejsze zadanie techniczne związane z zaprojektowaniem i budową instalacji P2X. Kompetencje Instytutu w obszarze technologii dekarbonizacyjnych, procesów katalitycznych, chemii paliw oraz skalowania i integracji poszczególnych komponentów złożonych technologii są najważniejsze dla powodzenia projektu. ITPE posiada także doświadczenie w komercjalizacji wyników prac B+R, transferze technologii oraz zarządzaniu innowacjami, co wzmacnia praktyczny wymiar przedsięwzięcia oraz jego znaczenie dla wdrażania innowacyjnych technologii w gospodarce.

Dlaczego właśnie teraz – w dobie dekarbonizacji i transformacji energetycznej gospodarki – rozwój technologii paliw syntetycznych nabiera szczególnego znaczenia?

Obecny etap transformacji energetycznej wymaga technologii, które umożliwią redukcję emisji w sektorach trudnych do dekarbonizacji, takich jak transport lotniczy, morski czy przemysł energochłonny. W kontekście lotnictwa rośnie znaczenie stosowania zrównoważonych paliw lotniczych (ang. Sustainable Aviation Fuels – SAF), które stają się obowiązkowym elementem strategii dekarbonizacji w wielu krajach, w tym w Europie. Z drugiej strony, wykorzystanie ditlenku węgla jako surowca do produkcji paliw syntetycznych stanowi atrakcyjną alternatywę wobec jego tradycyjnego składowania.

W przeciwieństwie do składowania CO₂, które często budzi sprzeciw społeczny i jest obarczone barierami technicznymi oraz regulacyjnymi, technologie jego przetwarzania (ang. CCU) pozwalają powiązać cele klimatyczne z rozwojem gospodarczym. w tej chwili w dyskusjach naukowych i regulacyjnych często podkreśla się, iż składowanie CO₂ może prowadzić do technologicznego „lock-in”, czyli zamknięcia gospodarki w kierunku jednego rozwiązania i ograniczając elastyczność w wyborze przyszłych technologii niskoemisyjnych. Tymczasem przekształcanie CO₂ w paliwa syntetyczne pozwoli na jego produktowe wykorzystanie, umożliwiając praktyczne zastosowanie paliw w transporcie i przemyśle.

Takie podejście sprzyjać będzie nie tylko redukcji emisji, ale także umożliwi oszczędność nieodnawialnych zasobów paliw kopalnych.

Technologie oparte na wodorze i CO₂ stać się mogą kluczowym czynnikiem utrzymania konkurencyjności krajowego przemysłu nawozowego, chemicznego, hutniczego oraz rafineryjnego

Jakie, z perspektywy inwestorów i rynku, widzi pan modele biznesowe oraz możliwości komercjalizacji technologii rozwijanych w ramach projektu?

Projekt CCTW+P2X stwarza warunki do rozwoju modeli biznesowych opartych na wykorzystaniu infrastruktury badawczej do testowania, walidacji i skalowania technologii CCU i P2X. W średnim horyzoncie możliwe są usługi badawcze i licencjonowanie technologii, natomiast w dłuższej perspektywie wdrażanie wielkoskalowych instalacji produkcji paliw syntetycznych. Takie podejście sprzyja transferowi wiedzy do gospodarki oraz realizuje cele jakie stawia przykładowo konkurs GOSPOSTRATEG, także w zakresie praktycznego wykorzystania i komercjalizacji wyników badań.

Nie do przecenienia jest także rola, jaką technologie wykorzystujące CO₂ mogą odegrać w transformacji regionów węglowych. Synteza paliw z CO₂ i H₂ pozwala wykorzystać istniejącą infrastrukturę energetyczną oraz kompetencje techniczne pracowników, tworząc jednocześnie atrakcyjne miejsca pracy w sektorach zaawansowanych technologii. W perspektywie długoterminowej może to być jeden z filarów sprawiedliwej transformacji Śląska oraz innych regionów, w których konieczne jest stopniowe odchodzenie od paliw kopalnych.

Projekt realizowany przez ITPE integruje technologie CCU z procesami syntezy paliw – w jaki sposób i kto może być odbiorcą tych rozwiązań?

Integracja polega na wychwycie CO₂ oraz jego uwodornieniu w ramach instalacji P2X, z wykorzystaniem wodoru produkowanego przy udziale energii z OZE, pochodzącej z naszej farmy fotowoltaicznej. Projekt obejmuje dostawę, montaż, rozruch i przekazanie do eksploatacji instalacji, a także szeroki zakres działań szkoleniowych i promocyjnych.

Odbiorcami rozwiązań mogą być sektory transportu, przemysł ciężki i chemiczny oraz podmioty odpowiedzialne za realizację krajowych i regionalnych polityk energetycznych, zainteresowane niskoemisyjnymi paliwami syntetycznymi opartymi na krajowych zasobach energetycznych. Oznacza to, iż technologie oparte na wodorze i CO₂ stać się mogą kluczowym czynnikiem utrzymania konkurencyjności krajowego przemysłu nawozowego, chemicznego, hutniczego oraz rafineryjnego. Docelowe uruchomienie krajowej produkcji paliw syntetycznych otwiera możliwość powstania nowych łańcuchów wartości w przemyśle, zwiększa odporność na wahania cen gazu i ropy oraz poprawia bilans handlowy.