Uroczystości, odznaczenia, wojskowa orkiestra. Tak Warszawa uczciła 3 maja

Obchody Narodowego Święta Trzeciego Maja rozpoczęły się o godz. 9:00 mszą świętą w intencji ojczyzny w Bazylice Archikatedralnej p.w. Męczeństwa św. Jana Chrzciciela w Warszawie. Wziął w niej udział prezydent wraz z małżonką Martą Nawrocką.

Źródło: PAP/Radek Pietruszka

Po obrzędach kościelnych tłum Warszawiaków, turystów i wycieczki z całego kraju spod archikatedry pw. św. Jana Chrzciciela przenieśli się na Plac Zamkowy.

Źródło: PAP/Radek Pietruszka

Podczas rozpoczętej o godz. 10:00 uroczystości na Zamku Królewskim prezydent Karol Nawrocki, zgodnie z zapowiedziami, powołał Radę Nowej Konstytucji. W południe odbyło się wystąpienie prezydenta na Placu Zamkowym.

Źródło: RDC

Potrzeba konstytucji "nowej generacji"

Trzeba zmodernizować konstytucję z 1997 roku albo ją zmienić – oświadczył prezydent Nawrocki podczas dzisiejszych uroczystości z okazji Święta Narodowego Trzeciego Maja. Jak ocenił, sytuacja bezpieczeństwa kraju wymaga, abyśmy mieli silną, ale kontrolowaną władzę, która pochodzi wprost od suwerena. "Musimy mieć taką odwagę, jak twórcy Konstytucji 3 maja – rozpocząć dyskusję o nowej konstytucji, konstytucji nowej generacji roku 2030" – zaznaczył prezydent.

Źródło: PAP/Paweł Supernak

W składzie Rady Nowej Konstytucji mają się znaleźć przedstawiciele klubów i kół poselskich, eksperci i osoby, które "mają różną wrażliwość, różne poglądy, różne postrzeganie kwestii dotyczących prawa, funkcjonowania prawa, też funkcjonowania dotychczasowej konstytucji". Celem zespołu ma być wypracowanie projektu nowej konstytucji, co Karol Nawrocki zapowiedział w pierwszym po zaprzysiężeniu na urząd prezydenta orędziu.

Do zapowiedzi powołania rady odniósł się w piątek 1 maja na platformie X premier Donald Tusk. "Prezydent ogłosił, iż będzie pracował nad nową konstytucją. Proponuję zacząć od przestrzegania aktualnej" – stwierdził szef rządu.

Andrzej Poczobut odebrał Order Orła Białego

O godz. 10:30 na Zamku Królewskim prezydent Karola Nawrocki wręczył odznaczenia państwowe. Order Orła Białego z jego rąk odebrał Andrzej Poczobut, odznaczeniem tym uhonorowany w ubiegłym roku, w Narodowe Święto Niepodległości 11 listopada. Dzień wcześniej (2 maja) poinformował o tym szef gabinetu prezydenta Paweł Szefernaker. We wtorek 28 kwietnia na granicy Polski i Białorusi doszło do wymiany więźniów na zasadzie "pięciu za pięciu", w ramach której władze w Mińsku zwolniły trzech Polaków i dwóch obywateli Mołdawii. Jednym z uwolnionych był właśnie Andrzej Poczobut, dziennikarz i działacz mniejszości polskiej na Białorusi, który przebywał w więzieniu od 2021 roku. "Jutro, podczas obchodów Święta Narodowego Trzeciego Maja na Zamku Królewskim w Warszawie, Andrzej Poczobut odbierze z rąk Prezydenta RP Karola Nawrockiego Order Orła Białego. Prezydent odznaczył tego niezłomnego Polaka, więźnia reżimu Łukaszenki, 11 listopada 2025 roku" – napisał na platformie X Szefernaker.

Andrzej Poczobut Orderem Orła Białego został – w formie zaocznej – odznaczony przez Karola Nawrockiego "w uznaniu znamienitych zasług w działalności na rzecz Polaków na Białorusi, w szczególności za walkę o prawa człowieka i niezłomną postawę w konfrontacji z przejawami odradzających się reżimów totalitarnych". Prezydent, mówiąc wówczas o Poczobucie, zaznaczył, iż przebywa on w więzieniu białoruskiego reżimu, choć na to nie zasłużył. Zauważył, iż nie opuścił on Białorusi, walcząc o ważne dla niego wartości. Nawrocki podkreślił, iż odznaczenie Poczobuta „wysyła jasny sygnał, że Polska zawsze będzie upominać się o swoich synów, o tych, którzy dla Polski żyją, którzy walczą o ojczysty język i dla których wartość polskości warta jest także cierpienia w białoruskim więzieniu”. Zadeklarował, iż Polska będzie starać się, aby Poczobut odzyskał wolność.

Źródło: PAP/Paweł Supernak

Order Orła Białego to najwyższy order Rzeczypospolitej Polskiej, ustanowiony w 1705 roku, a reaktywowany w 1921 roku. Nadawany jest za znamienite zasługi cywilne i wojskowe dla Polski, zarówno w czasie pokoju, jak i w czasie wojny, najwybitniejszym Polakom oraz najwyższym rangą przedstawicielom państw obcych. Andrzej Poczobut, który jest obywatelem Białorusi, od marca 2021 roku przebywał za kratami. Najpierw był przetrzymywany w areszcie, a po procesie i skazaniu w politycznym procesie został wysłany do kolonii karnej w Nowopołocku w obwodzie witebskim na północy Białorusi. Skazano go na osiem lat więzienia o zaostrzonym rygorze za rzekome "wzniecanie nienawiści" oraz "wzywanie do działań przeciwko bezpieczeństwu państwa". Został uznany za więźnia politycznego przez białoruskie i międzynarodowe organizacje praw człowieka. Poczobut przez wiele lat współpracował z polskimi mediami, w tym z "Gazetą Wyborczą" i TVP Polonia, relacjonując sytuację na Białorusi. Za krytyczne wypowiedzi na temat Łukaszenki trafiał do aresztu i stawał przed sądem (w 2011 roku otrzymał wyrok w zawieszeniu). Przez większość czasu, który spędził w areszcie i więzieniu, Poczobut był niemal całkowicie pozbawiony kontaktu ze światem zewnętrznym. Poza rzadkimi listami do rodziny, których fragmenty ujawniała jego żona Oksana Poczobut, również do opinii publicznej nie docierały żadne informacje na jego temat. Wiadomo, iż w więzieniu Poczobut zmagał się z problemami zdrowotnymi i bardzo schudł. Wielokrotnie miał być umieszczany w izolatce lub karcerze. W grudniu 2025 roku córka dziennikarza Jana Poczobut odebrała w jego imieniu w Parlamencie Europejskim w Strasburgu Nagrodę im. Sacharowa za Wolność Myśli 2025.

Święto Narodowe Trzeciego Maja jest obchodzone w rocznicę uchwalenia w 1791 roku Konstytucji 3 maja. Dokument był pierwszą konstytucją w nowożytnej Europie, a drugą na świecie – po amerykańskiej. Rocznica przyjęcia Konstytucji 3 maja jest świętem ustanowionym w 1919 roku. Przez okres PRL jego publiczne obchodzenie było zabronione. Ponownie stało się państwowym świętem w 1990 roku.