Nowe mieszkanie od gminy dla seniora bez progu dochodowego! Rząd szykuje najem senioralny, zasady ustalą samorządy

Przełom w polityce mieszkaniowej dla osób starszych. Rządowe prace nad instytucją tzw. najmu senioralnego weszły w decydującą fazę. Nowe przepisy pozwolą seniorom uwięzionym na wysokich piętrach bez windy zamienić własne lokum na wygodne, pozbawione barier mieszkanie gminne. Co istotne, o prawie do przeprowadzki nie zdecyduje kryterium dochodowe, a ostateczny kształt punktacji i pierwszeństwo przydziału ustalą same gminy. Zobacz, jak w praktyce zadziała nowy mechanizm „zamiany funkcjonalnej”!

Fot. Warszawa w Pigułce

Zamiana funkcjonalna zamiast pomocy socjalnej. Jak zadziała najem senioralny?

Projekt nowelizacji ustawy o ochronie praw lokatorów oraz mieszkaniowym zasobie gminy (druk UD239) wprowadza do polskiego porządku prawnego zupełnie nowy instrument wsparcia osób starszych. Najem senioralny opiera się na zasadzie wzajemnego porozumienia stron: senior przekazuje gminie w zarząd i podnajem swoje dotychczasowe mieszkanie własnościowe, a w zamian otrzymuje w pełni dostępny lokal komunalny dostosowany do ograniczeń wieku, na przykład zlokalizowany na parterze lub w budynku z windą.

Rozwiązanie to dedykowane jest w pierwszej kolejności jedno- i dwuosobowym gospodarstwom domowym seniorów, którzy z powodu barier architektonicznych – przede wszystkim braku wind w starszym budownictwie – stali się więźniami własnych czterech ścian. Rząd jednoznacznie podkreśla, iż program nie jest formą klasycznej pomocy socjalnej dla najuboższych, ale tzw. zamianą funkcjonalną. Senior nie traci prawa własności do swojego lokalu, a gmina zyskuje dodatkowe mieszkanie, które może podnająć innym mieszkańcom oczekującym na wsparcie mieszkaniowe.

Brak odgórnych limitów majątkowych i zdrowotnych. Stanowisko rządu po uwagach resortów

W toku uzgodnień międzyresortowych pojawiły się postulaty ograniczenia dostępności programu. Krajowy Zasób Nieruchomości wnioskował o narzucenie sztywnego kryterium dochodowego, twierdząc, iż pomoc publiczna powinna trafiać wyłącznie do osób o najniższych uposażeniach emerytalnych. Z kolei Ministerstwo Sprawiedliwości podnosiło konieczność ustawowego zagwarantowania pierwszeństwa dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności ruchowej. Obie te propozycje zostały jednak odrzucone przez ministra do spraw polityki senioralnej.

Rząd stoi na stanowisku, iż wprowadzenie krajowego progu dochodowego wypaczyłoby istotę reformy, która ma likwidować bariery architektoniczne, a nie testować zamożność seniorów. Podobnie kwestia stanu zdrowia i ograniczeń ruchowych nie będzie wynikać wprost z ustawy jako bezwzględny wymóg ogólnokrajowy. Zamiast odgórnego narzucania sztywnych wytycznych, projekt zakłada pełne uelastycznienie procedur i przekazanie kompetencji wykonawczych bezpośrednio lokalnym samorządom.

Rady gmin zadecydują o pierwszeństwie. Systemy punktowe w rękach lokalnych władz

Kluczowe decyzje dotyczące tego, kto w pierwszej kolejności otrzyma klucze do dostosowanego lokalu, zapadną na poziomie lokalnym. Zgodnie z projektowanym art. 21d ustawy, to rady gmin otrzymają ustawową delegację do uchwalania szczegółowych regulaminów, kryteriów naboru oraz procedur kwalifikacyjnych.

Samorządy będą mogły tworzyć własne, transparentne systemy punktowe, w których premiowane będą m.in. stopień trudności w samodzielnym opuszczaniu lokalu, kondygnacja dotychczas zajmowanego mieszkania czy stan zdrowia wnioskodawcy. Taka konstrukcja umożliwi każdej gminie precyzyjne dopasowanie oferty do zasobu komunalnego, jakim realnie dysponuje, oraz do lokalnej specyfiki demograficznej.

Najważniejsze zasady najmu senioralnego

Zobacz zestawienie kluczowych założeń nowego programu mieszkaniowego:

• Zamiana funkcjonalna – senior oddaje gminie w użytkowanie swoje mieszkanie w zamian za lokal bez barier architektonicznych.
• Brak ogólnopolskiego kryterium dochodowego – wysokość emerytury nie wykluczy z udziału w programie.
• Autonomia samorządów – to rady gmin określą zasady pierwszeństwa i ewentualne systemy punktowe.
• Pomoc dla uwięzionych na piętrach – program adresowany głównie do 1- i 2-osobowych gospodarstw w blokach bez wind.
• Własność pod ochroną – senior nie zrzeka się praw do swojego majątku, a gmina zyskuje lokal na dalszy podnajem.

Źródło: portalsamorzadowy