Od 1 marca 2026 roku świadczenie pieniężne dla byłych sołtysów wynosi 373,67 zł miesięcznie. W ciągu pełnych 12 miesięcy daje to 4484,04 zł dodatkowych pieniędzy. Za wypłatę świadczenia odpowiada Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Kwota nie zależy od wysokości pobieranej emerytury, renty ani innych dochodów. Nie obowiązuje również kryterium dochodowe gospodarstwa domowego. Oznacza to, iż z pieniędzy mogą korzystać osoby pobierające świadczenia zarówno z KRUS, jak i z ZUS czy innych organów emerytalno-rentowych.
Wysokość świadczenia nie jest jednak ustalona raz na zawsze. Podlega ono corocznej waloryzacji, przeprowadzanej od 1 marca na zasadach określonych w przepisach emerytalno-rentowych. Gdy świadczenie wprowadzano w 2023 roku, wynosiło 300 zł miesięcznie. Kolejne waloryzacje podniosły jego wysokość do obecnych 373,67 zł.
Wystarczy siedem lat pełnienia funkcji sołtysa
Zasady przyznawania świadczenia zostały złagodzone we wrześniu 2024 roku. Wcześniej przepisy wymagały, aby sołtys pełnił funkcję przez co najmniej dwie kadencje i łącznie przez minimum osiem lat.
Obecnie wymagany okres został skrócony do siedmiu lat. Nie musi to być przy tym jedna nieprzerwana kadencja. Do wymaganego stażu można zaliczyć kilka odrębnych okresów pełnienia funkcji.
Zmieniły się również przepisy dotyczące okresów, które można uwzględnić przy ustalaniu prawa do świadczenia. Mogą być brane pod uwagę także lata, w których funkcję sołtysa pełniono przed wejściem w życie ustawy o samorządzie gminnym.
Dzięki temu z rozwiązania mogą skorzystać również osoby, które były sołtysami wiele lat temu, ale wcześniej nie spełniały bardziej rygorystycznych wymogów.
Trzeba mieć odpowiedni wiek
Siedem lat pełnienia funkcji nie wystarczy jednak do otrzymania pieniędzy. Ustawa określa także wiek, który trzeba osiągnąć.
Kobieta musi mieć ukończone 60 lat, natomiast mężczyzna 65 lat. Są to granice odpowiadające powszechnemu wiekowi emerytalnemu.
Istotny jest również warunek dotyczący niekaralności. Świadczenie nie przysługuje osobie prawomocnie skazanej za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe pozostające w związku z pełnieniem funkcji sołtysa.
Co ważne, nie trzeba być rolnikiem ani podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników, aby otrzymać świadczenie. KRUS jest w tym przypadku organem odpowiedzialnym za jego przyznawanie i wypłatę.
373,67 zł nie jest wypłacane automatycznie
Spełnienie warunków nie oznacza, iż pieniądze zaczną wpływać na konto bez żadnych formalności. Były sołtys musi złożyć wniosek o przyznanie świadczenia.
Dokumenty można przekazać w oddziale regionalnym lub placówce terenowej KRUS. Wniosek można złożyć osobiście, przesłać pocztą albo skorzystać z dostępnych kanałów elektronicznych.
Do dokumentów należy dołączyć potwierdzenie okresu pełnienia funkcji sołtysa. Zasadniczo jest nim zaświadczenie wydane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta adekwatnego dla gminy, w której znajduje się dane sołectwo.
Potrzebne jest także oświadczenie dotyczące niekaralności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w związku z pełnieniem funkcji.
Nie masz dokumentów? Można potwierdzić staż inaczej
Dla części osób problemem może być udokumentowanie funkcji pełnionej kilkadziesiąt lat temu. Stara dokumentacja nie zawsze zachowała się w urzędach.
Przepisy przewidują jednak możliwość potwierdzenia wymaganego okresu w inny sposób. o ile urząd nie ma dokumentów pozwalających na wydanie odpowiedniego zaświadczenia, organ gminy wydaje postanowienie o odmowie jego wystawienia.
W takiej sytuacji zainteresowany może wykorzystać własne oświadczenie oraz zeznania świadków. Po zmianie przepisów wymagane są oświadczenia co najmniej trzech osób, które mieszkały w danym sołectwie w okresie objętym postępowaniem.
Wcześniej konieczne było wskazanie pięciu świadków. Zmniejszenie tej liczby było kolejnym elementem złagodzenia zasad i miało ułatwić potwierdzanie stażu osobom, które pełniły funkcję sołtysa wiele lat temu.
Wysokość emerytury nie ma znaczenia
Świadczenie dla byłych sołtysów nie jest uzależnione od wysokości podstawowej emerytury czy renty. Nie stanowi również procentowej części pobieranego świadczenia.
Każda osoba spełniająca ustawowe warunki otrzymuje taką samą miesięczną kwotę — w tej chwili 373,67 zł. Nie ma przy tym progów dochodowych ani mechanizmu zmniejszania świadczenia ze względu na wysokość innych dochodów.
W praktyce oznacza to, iż osoba pobierająca wysoką emeryturę może otrzymywać dokładnie taką samą kwotę jak były sołtys z niższym świadczeniem, o ile oboje spełniają wymagania określone w przepisach.
Nie trzeba również pobierać emerytury rolniczej. Świadczenie może być wypłacane także osobom, które otrzymują emeryturę lub rentę z ZUS.
Świadczenie sołtysowe można pobierać razem ze świadczeniem uzupełniającym
Zmiany przepisów uregulowały również kwestię wpływu świadczenia dla byłych sołtysów na świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.
Pieniądze wypłacane z tytułu pełnienia funkcji sołtysa nie powodują obniżenia świadczenia uzupełniającego. Osoba, która spełnia warunki do otrzymywania obu świadczeń, może więc pobierać je jednocześnie bez pomniejszenia jednego z nich z tego powodu.
Kwota będzie zmieniać się co roku
373,67 zł to kwota obowiązująca od 1 marca 2026 roku. Kolejna waloryzacja nastąpi 1 marca 2027 roku.
Na tym etapie nie można jeszcze wskazać, ile dokładnie będzie wynosiło świadczenie po przyszłorocznej waloryzacji. Jego wysokość będzie zależała od wskaźnika waloryzacji emerytur i rent ustalonego na 2027 rok.
Osoby, które spełniają wymagania, powinny pamiętać, iż KRUS nie przyznaje świadczenia z urzędu. Konieczne jest złożenie wniosku oraz przedstawienie dokumentów potwierdzających spełnienie wymaganych warunków.
