Ze szkoły zawodowej na studia: chińskie rodziny coraz częściej wybierają program „3+4”

53 minut temu
Zdjęcie: Ze szkoły zawodowej na studia: chińskie rodziny coraz częściej wybierają program „3+4”


W Chinach rośnie zainteresowanie programami łączącymi szkołę zawodową ze studiami pierwszego stopnia. W Szanghaju uczniowie mogą wybrać taką drogę zamiast liceum: przez trzy lata uczą się w szkole zawodowej, a po spełnieniu warunków przejścia, kontynuują naukę przez cztery lata na partnerskiej uczelni. Plan naboru na 2026 rok obejmował 2756 miejsc, o 17,5% więcej niż rok wcześniej. Rodziny i samych uczniów przyciąga możliwość wcześniejszego zaplanowania studiów i zdobywania umiejętności zawodowych już na etapie szkoły średniej.

Szkoła i uczelnia wybierane razem

Podążając tradycyjną chińską „ścieżką edukacyjną” uczeń kończy liceum, a następnie ubiega się o przyjęcie na studia na podstawie egzaminu gaokao. To wynik tego egzaminu i zasady rekrutacji przesądzają, na jaką uczelnię oraz kierunek uczeń może się dostać.

Program zwany po chińsku zhongben guantong (中本贯通), co po polsku znaczy „Płynne przejście między kształceniem na szczeblu średnim a wyższym”, łączy te etapy inaczej. Uczeń już przy wyborze szkoły średniej zgłasza się na konkretny program prowadzony wspólnie przez szkołę zawodową i uczelnię. Od początku zna kierunek swej dalszej nauki (po gimnazjum) oraz instytucję, na której będzie mógł podjąć studia.

W Szanghaju standardem jest układ „3+4”, czyli trzy lata szkoły zawodowej i cztery lata studiów na powiązanym kierunku.

Obie placówki wspólnie przygotowują plan kształcenia. Przedmioty zawodowe i ogólne w szkole średniej mają przygotowywać do kolejnego etapu, a studia rozwijają wiedzę oraz umiejętności zdobyte wcześniej. Po ukończeniu studiów i spełnieniu wymagań absolwent otrzymuje dyplom uczelni oraz tytuł xueshi (学士), odpowiadający poziomowi licencjata lub inżyniera.

Ta droga nie skraca czasu nauki w porównaniu z trzyletnim liceum i czteroletnimi studiami. Zmienia natomiast sposób wyboru kierunku oraz warunki przejścia między szkołą średnią a uczelnią.

Od pilotażu do rozbudowanej oferty

Szanghaj uruchomił pilotaż w 2014 roku. Początkowo przewidziano 120 miejsc. W 2026 roku plan naboru wzrósł do 2756, o 411 miejsc w porównaniu z poprzednim rokiem.

Tegoroczna oferta obejmowała 86 programów realizowanych z udziałem 38 szkół zawodowych i 18 uczelni. Od początku pilotażu w mieście utworzono łącznie 91 programów i przyjęto około 20 tys. uczniów. Liczba ta oznacza wszystkich przyjętych przez lata, nie liczbę osób uczących się obecnie.

Oferta wykracza poza tradycyjne zawody przemysłowe. Obejmuje między innymi:

  • automatykę,
  • robotykę, logistykę,
  • rachunkowość,
  • bezpieczeństwo informacji,
  • technologie cyfrowe i
  • inżynierię materiałową.

Są również kierunki związane z ochroną zabytków, sztuką i usługami.

Rozbudowa programu nie oznacza obniżania progów przyjęć. W 2026 roku ponad 80% programów w Szanghaju miało wyższy próg punktowy niż rok wcześniej, a w ponad połowie wzrost wyniósł od 20 do 30 punktów. Najwyższy próg osiągnął 691,5 punktu przy maksymalnym wyniku egzaminu wynoszącym 750 punktów.

Zgodnie z zasadami obowiązującymi w Szanghaju kandydat do programu musi uzyskać przynajmniej wynik odpowiadający minimalnemu progowi dopuszczenia do rekrutacji licealnej. Faktyczne progi poszczególnych programów są ustalane w toku naboru. Szkołę zawodową połączoną ze studiami wybierają więc także uczniowie, których wyniki pozwalają ubiegać się o miejsce w liceum.

Rodziny szukają bardziej przewidywalnej drogi

Dla rodziców program oznacza możliwość wcześniejszego określenia, gdzie i czego dziecko będzie się uczyć. Nie muszą odkładać wyboru uczelni do zakończenia liceum i poznania wyniku gaokao. Mogą porównywać dostępne programy, wymagania i charakter zajęć jeszcze przed rozpoczęciem szkoły średniej.

W decyzjach rodzin liczy się nie tylko sam dyplom. Pod uwagę brane są zainteresowania ucznia, jego dotychczasowe wyniki, umiejętność radzenia sobie z obciążeniem nauką oraz perspektywy związane z danym zawodem. Presja związana z egzaminami szkolnymi jest dla części rodzin powodem poszukiwania alternatywy dla liceum nastawionego na przygotowanie do gaokao.

W połączonej ścieżce uczniowie wcześniej zaczynają zajęcia praktyczne, pracę z urządzeniami i narzędziami stosowanymi w danej dziedzinie. Mogą zdobywać kwalifikacje zawodowe i brać udział w konkursach umiejętności. Jednocześnie uczą się języka chińskiego, matematyki i języka obcego, a także przedmiotów potrzebnych na przyszłych studiach.

Różnica w organizacji nauki nie oznacza rezygnacji z wymagań. Program ma przygotowywać zarówno do wykonywania zadań zawodowych, jak i do dalszej nauki na uczelni. Łączy praktykę z wykształceniem wyższym, zamiast stawiać rodzinę przed wyborem między tymi dwoma celami.

Przejście na studia wymaga egzaminów

Przyjęcie do programu nie jest równoznaczne z bezwarunkowym przyjęciem ucznia na uczelnię. Po etapie szkoły zawodowej uczeń musi spełnić warunki przejścia na studia. W Szanghaju obejmują one egzamin z wiedzy ogólnej oraz sprawdzian umiejętności zawodowych.

Część ogólna obejmuje język chiński, matematykę i język obcy. Można w niej zdobyć 300 punktów, z czego wymagane minimum wynosi 180. Sprawdzian umiejętności również jest oceniany w skali do 300 punktów. Uczelnia określa dodatkowe wymagania dotyczące tej części, poszczególnych zadań lub łącznego wyniku.

Uczeń, który nie spełni warunków przejścia, nie kontynuuje nauki w ramach programu. Może otrzymać dyplom szkoły zawodowej, o ile zrealizował jej program i spełnił warunki ukończenia. Wcześniej wybrana uczelnia daje więc określony cel dalszej nauki, ale nie zwalnia z zaliczenia kolejnych etapów.

Do szkoły średniej kandydaci dostają się na podstawie lokalnego egzaminu zhongkao i miejskich zasad rekrutacji. Zhongkao nie jest jednym jednolitym egzaminem ogólnokrajowym. Warunki programów łączących szkołę zawodową ze studiami są ustalane regionalnie; opisane progi i układ „3+4” dotyczą Szanghaju.

Większa rola kształcenia zawodowego

Rozwój połączonych programów odbywa się równolegle z reformą szkolnictwa zawodowego. Znowelizowana chińska ustawa, obowiązująca od 1 maja 2022 roku, określa edukację zawodową jako równorzędny typ kształcenia wobec edukacji ogólnej. Przewiduje także łączenie obu dróg i ułatwianie przechodzenia między szczeblami nauki.

Ustawa pozwala prowadzić zawodowe studia pierwszego stopnia zarówno uczelniom zawodowym, jak i innym szkołom wyższym. W 2026 roku również szanghajska oferta połączonych programów została poszerzona o kolejne kierunki tego rodzaju. Kształcenie techniczne i zawodowe nie musi zatem kończyć się na poziomie szkoły średniej lub krótszych studiów zawodowych.

Przy wyborze programu rodzina podejmuje jednak decyzję o specjalizacji ucznia już około piętnastego roku życia. Późniejsza możliwość zmiany kierunku jest ograniczona, a szczegółowe warunki określają przepisy rekrutacyjne i regulaminy uczelni. Przewidywalność dalszej nauki wiąże się więc z wcześniejszym wyborem dziedziny, której uczeń będzie poświęcać kolejne lata.

Wzrost zainteresowania programem „3+4” pokazuje zmianę w sposobie wyboru szkoły zawodowej: dla części rodzin jest ona początkiem zaplanowanych studiów, a nie rezygnacją z wykształcenia wyższego. Uczeń zyskuje wcześniej określoną drogę i więcej zajęć zawodowych, ale przez cały czas musi zdać egzaminy, ukończyć studia i spełnić wymagania uczelni. To połączenie praktycznej nauki z możliwością uzyskania dyplomu przyciąga rodziny rozważające alternatywę dla liceum i gaokao. To też wynik zmian na rynku pracy, gdzie fachowcy, jak chociażby elektrycy, czy hydraulicy, mogą dyktować warunki w obliczu powszechnego deficytu ludzi z takimi kompetencjami. Rośnie też liczba absolwentów wyższych uczelni, którzy po uzyskaniu dyplomu zaczynają edukację na poziomie szkoły zawodowej.

Leszek B. Ślazyk

e-mail: [email protected]

© www.chiny24.com

Źródła:

Idź do oryginalnego materiału