31 sierpnia br. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (URE) wydała ostatnią korektę końcową kosztów osieroconych, co formalnie kończy najstarszy program pomocy publicznej w polskiej energetyce. Program ten obejmował pokrywanie kosztów osieroconych oraz rozwiązywanie kontraktów długoterminowych (KDT), wprowadzony w ramach reform rynku energii elektrycznej i realizacji „Programu dla elektroenergetyki” przyjętego przez Radę Ministrów w 2006 roku.
Geneza i cele programu KDT
Program KDT powstał w odpowiedzi na konieczność restrukturyzacji polskiego rynku energii po akcesji do Unii Europejskiej. Jego celem było zrekompensowanie wytwórcom energii strat wynikających z przedterminowego rozwiązania długoterminowych kontraktów sprzedaży mocy i energii elektrycznej oraz kosztów związanych z gazem ziemnym.
Wypłaty i beneficjenci
W ramach programu w latach 2008–2025 wypłacono łącznie 17,45 mld zł rekompensat, obejmujących zarówno koszty osierocone, jak i koszty gazu ziemnego. Z programu skorzystało 12 beneficjentów, z czego 5 uczestniczyło również w mechanizmie rekompensat kosztów gazowych. Program był powiązany z rzeczywistą sytuacją ekonomiczną każdego wytwórcy.
Podstawy prawne i mechanizmy
Program realizowano na podstawie ustawy z 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej (tzw. ustawa KDT). Ustawa ta przewidywała dwa główne mechanizmy:
- Rekompensaty kosztów osieroconych po rozwiązaniu KDT,
- Wsparcie dla wytwórców energii z gazu ziemnego, którzy zawarli przed 1 maja 2004 r. długoterminowe umowy na dostawę gazu.
Kluczowe liczby i decyzje
Na podstawie ustawy KDT zawarto 12 umów rozwiązujących KDT z dniem 1 kwietnia 2008 r. Łączna dopuszczalna przez Komisję Europejską pomoc publiczna wyniosła 12,58 mld zł (w cenach stałych na 1 stycznia 2007 r.), z czego 11,58 mld zł dotyczyło kosztów osieroconych, a 1,01 mld zł – kosztów gazu. W trakcie realizacji programu wydano:
- 101 decyzji aktualizujących kwoty kosztów osieroconych,
- 144 decyzje dotyczące korekt rocznych,
- 7 decyzji korekt końcowych.
Organizacja i nadzór
Za rozliczenia w ramach programu odpowiadała powołana przez PSE S.A. spółka Zarządca Rozliczeń S.A., która zarządza środkami z opłaty przejściowej oraz prowadzi rozliczenia z wytwórcami. Spółka ta pełni w tej chwili kluczową rolę w zarządzaniu rozliczeniami programów pomocowych w sektorze energetycznym.
Ocena i zakończenie programu
Program pomocy publicznej KDT, rozpoczęty w 2008 r., trwał do 2025 r. i był pierwszym tego typu systemem wsparcia ustawowego w polskiej energetyce. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pozytywnie ocenił sposób rozliczania kosztów osieroconych przez Prezesa URE, uwzględniający zmiany organizacyjne i własnościowe na rynku.
Źródło: Urząd Regulacji Energetyki
