XLIII Ogólnopolska Szkoła Hydrauliki – relacja z konferencji

W Raciborzu w dniach 6–8 maja 2024 r. odbyła się XLIII Ogólnopolska Szkoła Hydrauliki (OSH2026) pt. Przeciwdziałanie skutkom zjawisk ekstremalnych i zwiększanie bezpieczeństwa hydrologicznego Polski, zorganizowana przez Uniwersytet Rolniczy w Krakowie we współpracy z Uniwersytetem Przyrodniczym we Wrocławiu, pod auspicjami Komitetu Gospodarki Wodnej Polskiej Akademii Nauk.

Zbiornik Racibórz Dolny w centrum konferencji

Czterdziesta trzecia konferencja Ogólnopolska Szkoła Hydrauliki odbyła się w Raciborzu. Wybór lokalizacji był związany z wizytą studyjną na Zbiorniku Racibórz Dolny oraz wizytą we wsi Nieboczowy, której historia ściśle związana jest ze zbiornikiem.

Tematyka konferencji dotyczyła hydrauliki kanałów otwartych i przewodów ciśnieniowych, zabezpieczenia przed skutkami powodzi i suszy, technicznych i nietechnicznych sposobów zwiększania retencji, wpływu retencji korytowej i zbiorników na transformację fali powodziowej, badań modelowych na obiektach fizycznych oraz wykorzystania metod numerycznych w modelowaniu hydrodynamiki rzeki (CFD), hydromorfologii rzek oraz ekohydrauliki i udrażniania cieków.

Podczas otwarcia konferencji dr hab. inż. Leszek Książek, prof. URK, powiedział: Powódź z września 2024 r. przypomniała nam, iż bezpieczeństwo hydrologiczne, rozumiane nie tylko jako ryzyko powodziowe, w tym uszkodzenia wałów, ale również zagadnienia suszy, jakości wód, nieodpowiednich przepływów wymaganych dla terenów od wód zależnych, tzw. pożądana powódź, nie jest dane raz na zawsze. Pokazała też, iż adekwatnie zaplanowana, konsekwentnie zrealizowana i mądrze utrzymywana infrastruktura hydrotechniczna potrafi zmienić bieg historii. Odzwierciedla to wyzwania dla gospodarki wodnej w XXI w.

Uczestnicy i patroni wydarzenia

Grono uczestników Szkoły reprezentowało pracowników uczelni i instytutów badawczych oraz organizacji pozarządowych, specjalistów z administracji związanej z gospodarką wodną i praktyków. Byli to przedstawiciele Uniwersytetów: Rolniczego w Krakowie, Przyrodniczych we Wrocławiu i Poznaniu, im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Morskiego w Gdyni, Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Politechnik: Gdańskiej, Warszawskiej, Wrocławskiej, Krakowskiej i Świętokrzyskiej, Instytutu Geofizyki PAN, Zarządu KZGW PGW Wody Polskie, Dyrektora Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły i Biura Koordynacji Projektu BŚ w Polsce, Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej w Gliwicach, Wrocławiu i Krakowie, PGE GiEK S.A. Oddziału Elektrownia Rybnik, przedsiębiorstwa Soley sp. z o.o., Grupy Pietrucha, HydroBIM sp. z o.o., Sweco Polska sp. z o.o., Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Przyrody pro Natura, Starostwa Powiatu Raciborskiego, Urzędu Miasta Racibórz, Gminy Lubomia oraz Sołtyska Nieboczowy.

Patronat nad konferencją objęli JM Rektor Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, JM Rektor Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, Wojewoda Śląski, Prezes PGW Wody Polskie, Starosta Powiatu Raciborskiego oraz Prezydent Miasta Racibórz. Medialnie konferencją opiekowały się czasopisma Gospodarka Wodna i Wodne Sprawy. Sponsorami wydarzenia byli Soley sp. z o.o. i Grupa Pietrucha oraz Starosta Powiatu Raciborskiego i Prezydent Miasta Racibórz.

zdj. L. Książek

Trzy dni ciekawych rozmów

Podczas OSH2026 zaprezentowano 17 referatów, 17 posterów i 4 wykłady:

• Od ochrony przed powodzią do budowania odporności na zmiany klimatyczne w projektach realizowanych w Polsce. Historia zbiornika Racibórz i wyzwania w realizacji kolejnych przedsięwzięć retencyjnych – prof. dr hab. inż. Janusz Zaleski;
• Bezpieczeństwo i ochrona infrastruktury krytycznej na przykładzie systemu zaopatrzenia w wodę – dr hab. inż. Marian Żuber, prof. UPWr;
• Ocena warunków hydrologicznych i hydraulicznych pracy polderów Buków i Racibórz podczas powodzi we wrześniu 2024 r. – dr hab. inż. Robert Banasiak, prof. IMGW-PIB;
• Prognozowanie zmian ciśnienia w rurociągach podczas przepływów nieustalonych – dr hab. inż. Michał Kubrak.

W drugim dniu konferencji odbyła się wizyta studyjna na Zbiorniku Racibórz Dolny. Jest to inwestycja kluczowa dla bezpieczeństwa powodziowego Polski. Bezpośredni kontakt z obiektem i dyskusja w terenie pozwoliły poznać pracę obiektu w warunkach normalnych i powodziowych, a tym samym lepiej zrozumieć skalę wyzwań oraz znaczenie nowoczesnych rozwiązań w gospodarce wodnej.

W trakcie sesji w Domu kultury we wsi Nieboczowy odbył się panel dyskusyjny pt. Konsultacje społeczne w gospodarce wodnej. Oczekiwania i praktyka. W panelu wzięli udział Marcin Jarzyński (wiceprezes PGW Wody Polskie), mec. dr Czesław Burek (wójt gminy Lubomia), pani Barbara Mazurek (sołtyska Nieboczowy), dr hab. inż. Robert Banasiak, prof. IMGW-PIB oraz jako moderator dr hab. inż. Leszek Książek, prof. URK. Wszyscy zgodzili się, iż gospodarka wodą jest obszarem, w którym istnieje potrzeba podejścia interdyscyplinarnego, obejmującego zagadnienia techniczne i przyrodnicze oraz ekonomiczne i społeczne.

Podsumowując dyskusję, Marcin Jarzyński wskazał na konieczność współpracy instytucji państwowych z samorządami w czasie przygotowywania inwestycji przeciwpowodziowych oraz podkreślił znaczenie planowania przestrzennego w dolinach rzecznych. Robert Banasiak jako warunek dialogu widzi rolę argumentów merytorycznych, które powinny opierać się na badaniach naukowych i ekspertyzach. Czesław Burek, na podstawie doświadczeń przy realizacji polderu Racibórz Dolny, stwierdził, iż planowanie inwestycji tego typu musi zawierać nie tylko projekt techniczny, ale również program społeczny, czyli pomysł na współpracę z ludźmi mieszkającymi w pobliżu inwestycji. Ten program jest najważniejszy – w okolicach Raciborza się udało dzięki wypracowaniu zasad dotyczących odtworzenia wspólnoty mieszkańców, jak i zagwarantowaniu poczucia bezpieczeństwa indywidualnych osób w nowej lokalizacji. Barbara Mazurek, jako osoba mająca bezpośredni kontakt z mieszkańcami w czasie przygotowywania i realizacji polderu, zwróciła uwagę na konieczność profesjonalnego podejścia do rozwiewania wątpliwości na każdym etapie procesu inwestycyjnego.

Nagrody i chwila pamięci

W ramach Ogólnopolskiej Szkoły Hydrauliki wręczono nagrodę Profesora Jerzego Soboty, przyznawaną studentom i doktorantom za najlepszą prezentację swojego projektu. W skład komisji konkursowej weszli prof. dr hab. inż. Marian Mokwa, prof. dr hab. inż. Michał Szydłowski oraz kierownik Szkoły. Laureatem nagrody edycji OSH2026 został mgr inż. Szymon Wojak z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.

W trakcie konferencji chwilą ciszy uczczono pamięć prof. dr hab. inż. Włodzimierza Czamary, który zmarł w 1 sierpnia 2025 r. Sylwetkę profesora, zasłużonego dla Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, przybliżył dr hab. inż. Robert Kasperek, prof. UPWr.

Kolejna Szkoła Hydrauliki (ISH2027) będzie miała międzynarodowy charakter. Zaprosiła na nią w imieniu organizatorów (IGF PAN) dr hab. inż. Monika Kalinowska, prof. IGF.

Ogromne podziękowania kieruję do wszystkich uczestników, prelegentów, sponsorów, patronów medialnych oraz instytucji, którzy umożliwili organizację Szkoły i przyczynili się do budowania pozytywnej atmosfery wokół tego wydarzenia.

zdj. główne: J.Florek