4 godzin temu
Święto Konstytucji 3 Maja to jedno z najważniejszych świąt państwowych w Polsce, obchodzone co roku 3 maja. Upamiętnia uchwalenie Konstytucji 3 maja w 1791 roku przez Sejm Wielki (Czteroletni). Była to pierwsza w Europie i druga na świecie nowoczesna, spisana konstytucja – po konstytucji Stanów Zjednoczonych. Konstytucja powstała w trudnym okresie dla Rzeczypospolitej Obojga Narodów, osłabionej kryzysem politycznym oraz skutkami I rozbioru Polski z 1772 roku. Reformatorzy chcieli wzmocnić państwo, uniezależnić je od wpływów obcych mocarstw i naprawić niewydolny system rządów. Nad dokumentem pracowali m.in. król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki, Hugo Kołłątaj oraz Stanisław Małachowski.
3 maja 1791 roku uchwalono ustawę rządową, która wprowadzała trójpodział władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą, ograniczała liberum veto oraz wzmacniała władzę centralną. Konstytucja obejmowała także opieką prawną chłopów i przyznawała większe prawa mieszczanom. Była próbą uratowania państwa i unowocześnienia jego ustroju. Choć obowiązywała krótko, stała się symbolem dążenia Polaków do wolności, reform i nowoczesnego państwa. Dlatego do dziś 3 maja obchodzony jest w Polsce z dumą i szacunkiem. Co dokładnie zakładał jeden z najważniejszych aktów legislacyjnych w historii naszego kraju? Więcej na ten temat mówi historyk, Mariusz Grzyb:
– Przede wszystkim Konstytucję 3 Maja uchwalił Sejm w podwójnym składzie. Przypomnijmy, iż w międzyczasie powołano już 2 kadencję posłów, a osoby z 1 kadencji przez cały czas pełnili swoje funkcje. Druga sprawa to uregulowanie organizacji władz państwowych, a także praw i obowiązków obywateli. Mieszczanie z królewskich miast uzyskali nietykalność osobistą, prawo nabywania dóbr ziemskich, dostęp do urzędów cywilnych, godności kościelnych i stopni oficerskich. Chłopi wreszcie zostali „zauważeni”. Zostali przyjęci pod opiekę prawa krajowego.
W rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja warto też przypomnieć, jak duży wkład w jej tworzenie miał również Kościół katolicki. – Przykładem walki o niezależność Ojczyzny może być, chociażby ks. Piotr Skarga – wyjaśnia ks. Mariusz Bakalarz, rzecznik archidiecezji częstochowskiej:
– Jego „Kazania sejmowe” zostały zapisane, dzięki czemu możemy je czytać również dziś. Widzimy więc, jak wielka była troska Kościoła o ocalenie narodu. Pamiętajmy, iż członkami parlamentu byli również ówcześni duchowni. Starali się, aby naród odzyskał swoją tożsamość.
Uchwalenie Konstytucji 3 maja spotkało się jednak z silnym sprzeciwem części magnaterii oraz ingerencją państw ościennych, zwłaszcza Imperium Rosyjskiego. W 1792 roku przeciwnicy reform zawiązali konfederację targowicką, co doprowadziło do wojny w obronie konstytucji i ostatecznie do jej obalenia. W konsekwencji tych wydarzeń w 1793 roku doszło do II rozbioru Polski, w wyniku którego Rzeczpospolita utraciła znaczną część swojego terytorium i suwerenności. Ostateczny upadek państwa nastąpił po III rozbiorze w 1795 roku. Mimo krótkiego obowiązywania Konstytucja 3 maja pozostała symbolem walki o niezawisłość.
Źródło fot. gov.pl
