Wieżowiec, który czyści miejskie powietrze

Salt Lake City ma problem, o którym turyści podziwiający panoramę Gór Skalistych zwykle nie wiedzą. Dolina, w której leży stolica Utah, otoczona pasmami górskimi, działa jak misa — zimą cieplejsze powietrze tworzy nad miastem „pokrywkę”, uwięziając smog tuż nad głowami mieszkańców. To zjawisko inwersji temperaturowej sprawia, iż aglomeracja regularnie trafia do pierwszej dziesiątki najbardziej zanieczyszczonych metropolii w USA. American Lung Association w raporcie z 2025 roku umieściła ją na 9. miejscu pod względem zanieczyszczenia ozonem.

Odpowiedzią na ten kryzys jest Astra Tower — 41-kondygnacyjny wieżowiec mieszkalny, który w maju 2025 roku oficjalnie otworzył drzwi jako najwyższy budynek w stanie Utah. Mierzy 137 metrów, oferuje 377 apartamentów i — co najważniejsze — funkcjonuje jako gigantyczny filtr powietrza dla całego miasta.

Kluczem do tej koncepcji jest centralny system poboru i filtracji powietrza. Zamiast typowych indywidualnych wlotów w każdym mieszkaniu, Astra posiada jeden punkt, w którym powietrze z zewnątrz przechodzi przez dwustopniową filtrację klasy szpitalnej. Dopiero potem trafia kanałami do wszystkich jednostek mieszkalnych. Efekt? Powietrze wewnątrz budynku jest radykalnie czystsze niż na zewnątrz. Co więcej — po cyrkulacji jest oddawane do atmosfery w lepszym stanie, niż zostało pobrane. Budynek dosłownie oczyszcza powietrze miasta.

Ale Astra to nie tylko maszyna filtrująca. To także narzędzie komunikacji społecznej. Na koronie wieżowca zainstalowano system oświetlenia LED, który w czasie rzeczywistym zmienia kolor w zależności od jakości powietrza: biały oznacza normy, pomarańczowy — zagrożenie dla wrażliwych grup, czerwony i fioletowy — stan alarmowy. Dane pobierane są z czujników powiązanych z amerykańską Agencją Ochrony Środowiska (EPA) i agencją meteorologiczną NOAA. To pierwszy tego typu beacon jakości powietrza w Stanach Zjednoczonych. Analogiczne informacje wyświetlają się na monitorach w windach i lobby, dzięki czemu mieszkańcy nigdy nie wychodzą z domu bez świadomości, czym oddychają.

Projekt, za który odpowiada biuro HKS Architects pod kierunkiem Emira Tursica, nie kończy się na powietrzu. Budynek dąży do certyfikacji LEED Gold, zużywa o 35 procent mniej wody niż porównywalne obiekty, jest w przeważającej mierze zasilany elektrycznie i oferuje stacje ładowania pojazdów oraz rowery elektryczne dla mieszkańców.

/Fot: HKS//