Słupki oddziałowe w lesie to nie dekoracja. Mogą pomóc Ci określić, gdzie jesteś

Telefon stracił zasięg. GPS nie działa. Ścieżka, którą szedłeś, nagle przestała wyglądać znajomo. I wtedy okazuje się, iż betonowy lub kamienny słupek z czarnymi numerami, który wcześniej minąłeś bez zastanowienia, jest bardziej przydatny niż połowa gadżetów w plecaku.

Słupki oddziałowe w lesie to oznaczenia granic oddziałów leśnych, które pomagają określić położenie, odnaleźć się na mapie leśnej, a w odpowiednich warunkach również ustalić kierunki świata. To wiedza przydatna dla turystów, spacerowiczów i wszystkich osób poruszających się po lesie - zwłaszcza wtedy, gdy elektronika zawodzi i trzeba gwałtownie ustalić, gdzie się jest albo jak wezwać pomoc.

Co to jest słupek oddziałowy?

Lasy są podzielone na oddziały leśne oraz mniejsze jednostki organizacyjnie powiązane z leśnictwem. Każde takie pole ma swój numer, za pomocą którego można je zidentyfikować na mapach gospodarczych i leśnych, a całość układa się w prostokątne sektory.

Granice oddziałów często tworzą tak zwane linie oddziałowe - bezdrzewne pasy, drogi lub przecinki. Na skrzyżowaniach takich linii, czyli także na skrzyżowaniu oddziałów, przy ich połączeniu z granicami kompleksu leśnego albo drogami można spotkać słupki oddziałowe, stojące w południowo zachodnim narożniku odpowiedniego oddziału.

Najczęściej są to betonowe lub kamienne słupki, malowane na biało z czarnymi napisami, z numerami na czterech bokach i stabilnie osadzone w ziemi. Słupki oddziałowe są wkopane w narożniku danego oddziału, a numery odnoszą się do oddziałów znajdujących się wokół danego punktu.

Dla leśnika jest to element podziału powierzchniowego lasu. Sposób ich ustawiania i oznakowania wynika z przepisów dotyczących urządzania lasów. Dla człowieka poruszającego się w terenie może być czymś jeszcze: punktem orientacyjnym.

Co oznaczają numery na słupkach w lesie?

Najważniejsza rzecz: numer na słupku nie jest numerem drogi, szlaku ani samego słupka. To numer oddziału leśnego.

Poszczególne ścianki słupka są skierowane w stronę odpowiadających im oddziałów. Każdy słupek oddziałowy ma numery na czterech bokach, a napisy są zwrócone w stronę odpowiedniego oddziału, więc łatwiej ustalić kierunek marszu lub stronę odpowiedniego oddziału. To właśnie dlatego słupek ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy zestawisz informację z terenu z mapą.

Sam numer mówi Ci niewiele. Numer + mapa = konkretna lokalizacja.

Jak czytać słupki oddziałowe w lesie?

Załóżmy, iż podczas wędrówki trafiasz na słupek z kilkoma numerami. Nie traktuj ich jak przypadkowych cyfr. Zrób trzy rzeczy.

1. Odczytaj wszystkie widoczne numery

Zapisz je albo zrób zdjęcie. o ile masz mapę leśną w telefonie lub na papierze, możemy od razu sprawdzić odpowiednie oddziały.

Skrzyżowanie granic tych oddziałów pozwala znacznie dokładniej określić swoją pozycję, bo chodzi o punkt przecięcia granic oddziałów i wybór odpowiedniego oddziału na mapie, niż samo stwierdzenie: „jestem gdzieś w lesie”.

Lasy Państwowe wprost wskazują, iż odczytanie numeru oddziału umożliwia odnalezienie swojej pozycji na mapie leśnej.

2. Sprawdź układ oddziałów

Numeracja oddziałów nie jest całkowicie przypadkowa. Zasadniczo rozpoczyna się od północno-wschodniej części kompleksu i biegnie kolejnymi pasami w kierunku południowo-zachodnim; na nizinach oddziały leśne często tworzą układ przypominający pole w siatce, choć nie wszędzie wygląda on regularnie.

To może pomóc w orientacyjnym ustaleniu kierunku przemieszczania się, szczególnie gdy po drodze trafiasz na kolejne słupki i obserwujesz zmianę numeracji. W oparciu o taką zmianę numerów można tylko orientacyjnie ocenić kierunek, a granice nie zawsze biegną dokładnie w liniach północ południe i wschód zachód. Lasy Państwowe wskazują właśnie takie zastosowanie numerów jako dodatkowej pomocy nawigacyjnej.

Ale nie rób z tej zasady kompasu absolutnego. Układ lasu może być nieregularny, a lokalny podział powierzchniowy nie zawsze będzie wyglądał jak idealna szachownica. Warto też pamiętać o ograniczonej dokładności tej metody.

3. Połącz słupek z mapą, drogami i tym, co widzisz w terenie

To jest najważniejsze. jeżeli mapa pokazuje, iż między oddziałami 120 i 121 biegnie droga, a Ty stoisz przy odpowiadającym im słupku i rzeczywiście widzisz drogę - na skrzyżowaniu masz już kilka niezależnych punktów odniesienia: słupek, drogę i granice oddziałów. Numery na słupku są zwrócone w stronę odpowiedniego oddziału, co ułatwia wybór adekwatnej strony na mapie.

Dodaj do tego kierunek drogi, skrzyżowaniu granic, linię energetyczną, ciek wodny albo charakterystyczną granicę lasu. Orientacja w terenie nie polega na wierze w jeden znak. Polega na składaniu kilku informacji w całość.

Czy słupki oddziałowe pokazują północ?

Tak - w określonym układzie można wykorzystać je również do określenia kierunku północnego, ale tylko wtedy, gdy na czterech bokach widać cztery różne numery.

Jeżeli na słupku znajdują się numery czterech różnych oddziałów, według materiałów Lasów Państwowych krawędź słupka znajdująca się pomiędzy dwoma najniższymi numerami wskazuje północ. To znaczy, iż najmniejsze numery widoczne wyznaczają ten kierunek, a po przeciwnej stronie wypada południe. To przydatna terenowa zasada.

Przykład:

Na czterech stronach słupka widzisz numery - 84, 85, 97, 98.

Dwa najniższe numery to 84 i 85. Krawędź znajdująca się pomiędzy nimi będzie wskazywała kierunek północny. Pozostałe strony odczytasz wtedy orientacyjnie względem wschodu i zachód.

Czy oznacza to, iż możesz wyrzucić kompas? - Nie.

Słupek oddziałowy nie zastępuje kompasu

To dodatkowe narzędzie orientacji, a nie powód, żeby przestać myśleć.

• Jeżeli masz kompas - użyj go.
• Jeżeli masz mapę - porównaj dane.
• Jeżeli masz GPS - sprawdź pozycję.

A o ile elektronika przestaje działać, właśnie wtedy wiedza o oznaczeniach terenowych zaczyna robić różnicę.

Sprzęt pomaga. Wiedza pozwala z niego nie być całkowicie zależnym.

Jak znaleźć słupek oddziałowy, gdy zgubisz się w lesie?

Najgorszy plan brzmi - „Pójdę gdzieś, może coś znajdę”. Chaotyczne zmienianie kierunku potrafi tylko pogorszyć sytuację.

Jeżeli próbujesz wykorzystać podział oddziałowy lasu, szukaj charakterystycznych linii oddziałowych - prostych przecinek, bezdrzewnych pasów albo dróg przebiegających przez las. Materiały Lasów Państwowych wskazują, iż po dotarciu do takiej linii można poruszać się wzdłuż niej, aby trafić na słupek oddziałowy, a potem dotrzeć do następnego słupka, by potwierdzić kierunek i położenie oraz odczytać numer pozwalający na dalszą lokalizację.

Jeśli łatwo się zgubić, nie idź jednak na oślep od słupka do słupka bez oceny sytuacji. Nie oznacza to jednak, iż w każdej sytuacji masz bezmyślnie maszerować przed siebie.

Najpierw oceń:

• czy ktoś wie, gdzie jesteś,
• czy masz zasięg i możliwość wezwania pomocy,
• ile zostało światła,
• jaka jest pogoda,
• czy dalszy marsz jest bezpieczny,
• czy nie masz osoby poszkodowanej w grupie.

Survival nie polega na robieniu dodatkowych kilometrów tylko dlatego, iż „trzeba działać”. Czasami najlepszą decyzją jest zostać w miejscu i ułatwić odnalezienie.

Słupki oddziałowe a mapa lasu

Największą wartość słupków zobaczysz wtedy, gdy nauczysz się korzystać z nich razem z mapą. Przydatnym narzędziem jest Bank Danych o Lasach (BDL), udostępniający mapy i informacje dotyczące terenów leśnych, a jako źródło dobrze sprawdza się już na etapie planowania.

Przed wyjściem w teren warto:

1. sprawdzić obszar, po którym będziesz się poruszać,
2. zobaczyć przebieg dróg i oddziałów,
3. zapamiętać charakterystyczne punkty,
4. pobrać mapę w aplikacji do użycia offline i mieć ją dostępną również wtedy, gdy internet przestanie działać.

Telefon jest wygodny. Z map możesz korzystać także w aplikacji, ale warto mieć również źródło zapasowe. Ale teren gwałtownie przypomina, iż bateria, zasięg i elektronika nie są zasobami nieskończonymi.

Czy numery oddziałów leśnych mogą pomóc służbom ratunkowym?

Tak. Informacja o numerach widocznych na słupku może znacząco ułatwić przekazanie swojej lokalizacji służbom, a leśnicy szybciej ustalą po nich lokalizację odpowiedniego oddziału, ponieważ pozwalają zidentyfikować konkretny fragment kompleksu leśnego. Lasy Państwowe wskazują numery oddziałów jako informacje przydatne do określenia miejsca, w którym znajduje się turysta.

Dlatego o ile w lesie dochodzi do wypadku i obok znajduje się słupek - nie mów tylko: „jesteśmy przy jakimś betonowym słupku”. Podaj wszystkie widoczne numery.

Jeśli możesz, przekaż dodatkowo:

• współrzędne z telefonu,
• nazwę nadleśnictwa lub kompleksu leśnego,
• nazwę najbliższej miejscowości,
• charakterystyczną drogę lub skrzyżowanie,
• kierunek, z którego przyszedłeś,
• wszystkie numery ze słupka i stronę odpowiedniego oddziału, jeżeli da się ją określić.

Im mniej zgadywania po drugiej stronie telefonu, tym lepiej.

Najczęstsze błędy przy korzystaniu ze słupków oddziałowych

Błąd 1 - „Numer pokazuje, gdzie mam iść”

Nie. Numer przede wszystkim identyfikuje oddział. Dopiero w połączeniu z mapą daje informację potrzebną do nawigacji.

Błąd 2 - „Jak znalazłem słupek, już się nie zgubię”

Możesz stać dokładnie przy słupku i przez cały czas nie mieć pojęcia, dokąd prowadzi najbliższa droga. Sam słupek to nie kółko ratunkowe - bez mapy przez cały czas łatwo źle ocenić kierunek. Najpierw ustal pozycję. Potem kierunek. Dopiero później ruszaj.

Błąd 3 - „Słupek zastępuje kompas”

Nie zastępuje. Może pomóc w określeniu północy, ale rozsądny człowiek weryfikuje informację na kilka sposobów.

Błąd 4 - „Mam GPS, więc nie muszę tego wiedzieć”

Do momentu, aż telefon się rozładuje, uszkodzi albo przestanie mieć zasięg. Podstawowe umiejętności orientacji nie ważą ani grama.

Jak wykorzystać słupki oddziałowe w praktyce?

Najlepszy sposób? - Nie czekaj, aż naprawdę się zgubisz.

Podczas zwykłego spaceru znajdź słupek oddziałowy i wykonaj proste ćwiczenie:

1. odczytaj numery,
2. znajdź oddziały na mapie,
3. określ swoje położenie,
4. spróbuj wskazać północ,
5. zweryfikuj wynik kompasem,
6. wybierz charakterystyczny punkt na mapie i dojdź do niego.

To zajmie kilka minut. I da Ci więcej niż zapamiętanie kolejnej „survivalowej ciekawostki” z filmu.

Słupki oddziałowe w lesie - najważniejsze zasady

Zapamiętaj:

• liczby na słupku oznaczają numery oddziałów leśnych,
• słupek pomaga powiązać Twoją pozycję z mapą,
• przy czterech numerach krawędź między dwoma najniższymi wskazuje północ,
• zmieniające się numery oddziałów mogą pomóc ocenić kierunek przemieszczania się,
• najlepszy efekt daje połączenie słupka, mapy, kompasu i obserwacji terenu,
• numer oddziału może być cenną informacją podczas przekazywania swojej lokalizacji.

I jeszcze jedno. Nie czekaj z nauką orientacji do momentu, w którym naprawdę będziesz jej potrzebować. Wygodniej popełnić błąd podczas ćwiczenia niż wtedy, gdy robi się ciemno, zimno i nie wiesz, gdzie jesteś.

FAQ - słupki oddziałowe w lesie

Co oznaczają numery na słupkach w lesie?

• Są to numery oddziałów leśnych znajdujących się wokół danego punktu. Pozwalają zidentyfikować miejsce na mapie leśnej.

Jak znaleźć północ dzięki słupka oddziałowego?

• Jeżeli słupek pokazuje cztery różne numery oddziałów, krawędź pomiędzy dwoma najniższymi numerami wskazuje północ.

Czy słupki oddziałowe znajdują się w każdym lesie?

• System podziału oddziałowego jest charakterystyczny przede wszystkim dla lasów objętych gospodarką leśną. Nie należy zakładać, iż w każdym kompleksie leśnym oznaczenia będą jednakowo widoczne i dostępne.

Czy numer oddziału pomoże, gdy zgubię się w lesie?

• Tak. Możesz odnaleźć oddział na mapie leśnej i dokładniej ustalić swoją pozycję. Numer może być również przydatną informacją podczas kontaktu z leśnikiem lub służbami.

Gdzie sprawdzić numery oddziałów leśnych na mapie?

• Można wykorzystać mapy Banku Danych o Lasach, który udostępnia informacje i warstwy mapowe dotyczące terenów leśnych.

Aktualne terminy szkoleń.