Samorządy mają środki na transformację, szukają projektów

4 godzin temu

– Samorządy zaczynają swoją przygodę z transformacją energetyczną. Niektóre wykonują już jakieś projekty, ale większość jest na razie na etapie analiz – mówi Marcin Borek, dyrektor Departamentu Inwestycji Samorządowych Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR). Nowa wersja KPEiK zakłada inwestycje na poziomie biliona złotych w transformację ciepłownictwa i energetyki do 2030 r.

W polskim ciepłownictwie w 2024 r. przez cały czas dominowały paliwa węglowe (57,4%), jednak widoczny jest trend spadkowy. Według projektu zaktualizowanego Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu 2030 (KPEiK), udział OZE w ciepłownictwie i chłodnictwie ma wynieść 36,7% w 2030 oraz 67,6% w 2040 r.

Realne plany działania

Jak mówi dla agencji Newseria Marcin Borek, w tej chwili w Polsce jest duża liczba projektów z obszaru energetyki i ciepłownictwa. Kłopot w tym, iż muszą one przyspieszyć, aby już teraz malały wydatki na ETS. W jego ocenie nie brakuje środków finansujących takie przedsięwzięcia. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) realnie wspiera inwestycje i wdraża programy, które pozwalają je realizować.

Forum Zielona Gmina – zarejestruj się!

– Samorządy na całą transformację ciepłowniczą, łącznie również z prywatnymi firmami ciepłowniczymi, muszą wydać blisko pół biliona złotych do 2050 roku. Mniej więcej trzy razy tyle trzeba wydać na projekty z zakresu termomodernizacji budynków. Są to potężne kwoty, porównywalne z projektami wykonanymi przez pierwsze 25 lat obecności Polski w Unii Europejskiej na wszystkie projekty dotychczas – ocenia dyrektor w PFR.

Kierunek zmian wyznaczy przede wszystkim przedstawienie ostatecznej wersji KPEiK, czyli strategii dla energetyki i ciepłownictwa.

– Jesteśmy ciągle w fazie tworzenia strategii dla ciepłownictwa w zakresie wypracowywania modelu ciepłownictwa i energetyki w Polsce. To na pewno nie pozostało stan zakończony. Toczy się bardzo żywa dyskusja co do tego, w jaki sposób te sektory mają ze sobą współpracować, aby dostarczały wartość. Jest wiele sposobów produkcji ciepła, które produkują przy okazji energię elektryczną, ale też wiele sposobów produkcji energii elektrycznej, konwencjonalnej, zawodowej, które również produkują ciepło – podkreśla Marcin Borek.

Długa droga do transformacji

Według Polskiego Towarzystwa Energetyki Cieplnej (PTEC) Polska wyda choćby 466 mld zł do 2050 r. na transformację ciepłownictwa. Znaczna część tej pracy będzie dotyczyła małych samorządów, bo krajowe ciepłownictwo jest silnie rozproszone.

Czytaj też: Energetyka i ciepłownictwo mogą współpracować. Byłoby bezpieczniej i taniej

Prezes Instytutu Energetyki Odnawialnej Grzegorz Wiśniewski podkreśla, iż bez inwestycji w elektryfikację ciepłownictwa postępuje marnotrawienie taniej i bezemisyjnej energii z odnawialnych źródeł, w szczególności z farm fotowoltaicznych i wiatrowych. Od stycznia do końca czerwca 2025 roku operatorzy w ramach mechanizmu ograniczeń nierynkowych ograniczyli 879 GWh energii z fotowoltaiki i wiatru. To o blisko 20% więcej niż w całym 2024 roku i dwunastokrotnie więcej niż w 2023 roku. Jak dodaje ekspert IEO, ta zmarnowana energia to odpowiednik zapotrzebowanie na energię 500 tys. gospodarstw domowych.

5 marca Stały Komitet Rady Ministrów przyjął projekt ustawy deregulacyjnej w zakresie energetyki, który ma m.in. przyspieszyć elektryfikację ciepłownictwa systemowego. Projekt wprowadza ulepszenia w obszarze wsparcia kogeneracji oraz definicję magazynu ciepła lub chłodu. Znalazło się w nim także określenie zasad, kiedy ciepło wytwarzane w kotłach elektrycznych może być uznane jako pochodzące z OZE na potrzeby statusu efektywnego systemu ciepłowniczego. Jak podkreśla Ministerstwo Energii, celem proponowanych zmian jest uproszczenie przepisów oraz stworzenie stabilniejszych warunków dla rozwoju i modernizacji sektora energii.