8 godzin temu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaproponowało projekt ustawy o pomocy poszkodowanym w związku z realizacją programu Czyste Powietrze. Dokument ma umożliwić zwolnienie poszkodowanych beneficjentów z obowiązku zwrotu nierozliczonych środków w sytuacji, gdy padli ofiarą nieuczciwego wykonawcy.
Beneficjent płacił za nieuczciwego wykonawcę
W „Czystym Powietrzu” pojawiały się problemy z uczciwością wykonawców. Takie sytuacje to zaledwie 1% ogólnej liczby wypłaconych dotacji, ale choć stanowiły niewielki odsetek wszystkich przypadków, ich konsekwencje dla poszkodowanych beneficjentów były poważne. Ponadto stały się bardzo medialne, przez co rzutowały na opinię na temat programu.
Oszustwa polegały na tym, iż beneficjent nie otrzymywał usługi, za którą wykonawca otrzymał już środki, albo prace były wykonywane wadliwie lub niezgodnie z umową.
Czytaj też: Są pieniądze dla Warszawiaków na ekologiczne źródła ciepła
Problem wynikał z konstrukcji prefinansowania. Choć zaliczka była wypłacana przez WFOŚiGW bezpośrednio na konto wykonawcy, formalnie stanowiła część dotacji przyznanej beneficjentowi. To beneficjent, a nie wykonawca, był stroną umowy o dofinansowanie z WFOŚiGW. jeżeli więc firma pobrała zaliczkę, ale nie wykonała prac i nie zwróciła pieniędzy, fundusz mógł żądać zwrotu środków od beneficjenta. Poszkodowany musiał następnie sam dochodzić roszczeń wobec wykonawcy.
W takiej sytuacji beneficjent pozostawał bez nowego źródła ciepła i w dodatku musi za to zapłacić. Nowa propozycja ustawy ma skończyć z takimi sytuacjami i doprowadzić do karania oszustów, a nie ich ofiar.
– Dzisiaj Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o pomocy osobom poszkodowanym w programie Czyste Powietrze – tym, których nieuczciwi wykonawcy oszukali, pobierając dotacje i znikając bez wykonania prac. Media wielokrotnie pokazywały historie ludzi, którym zniknęły pieniądze, a remonty domów czy wymiana kopciuchów na nowoczesne, zeroemisyjne źródła ciepła nigdy nie zostały przeprowadzone. Ustawa przewiduje, iż WFOŚiGW będą mogły wstrzymać dochodzenie należności za nierozliczone dotacje. Stanie się to możliwe, gdy osoba poszkodowana lub jej rodzina złoży zawiadomienie do prokuratury. Po wszczęciu postępowania karnego WFOŚiGW, na wniosek beneficjenta, będzie mógł zawiesić spłatę należności – mówiła ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska podczas konferencji.
Ustawowe wsparcie dla ofiar
Projekt ustawy zakłada możliwość zawieszenia ściągania nierozliczonego prefinansowania i wyłączenie odpowiedzialności za spłatę należności od tych beneficjentów. Warunkiem skorzystania z tego jest wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo związane z realizacją umowy o dofinansowanie na szkodę beneficjenta przez wykonawcę, a także złożenie przez beneficjenta wniosku do WFOŚiGW o zawieszenie spłaty należności.
Jeśli wykonawca zostanie prawomocnie skazany, to beneficjent zostanie zwolniony ze zwrotu nierozliczonej zaliczki.
Czytaj też: Kolejny miliard złotych na Czyste Powietrze
Jak podkreśla MKiS – zmiany wprowadzone w programie w 2025 r. mają znacząco ograniczać ryzyko występowania podobnych sytuacji. Wcześniejsza wersja pozwalała na stosowanie agresywnych technik sprzedażowych i nieuczciwych praktyk, ale teraz takie ryzyko zostało ograniczone.
– Chcę jasno powiedzieć, iż chodzi o proceder wyłudzania dotacji przez wykonawców, którzy pobierali zaliczki z programu Czyste Powietrze i znikali bez wykonania prac. Szacujemy, iż skutki tego działania dotknęły choćby 8 000 rodzin, które składały wnioski w okresie od wprowadzenia prefinansowania w lipcu 2022 roku aż do momentu zatrzymania programu w listopadzie 2024 roku. Każda z tych historii to ludzki dramat, który wymaga reakcji. Zwiększenie bezpieczeństwa beneficjentów było dla nas priorytetem od początku 2024 roku. Wstrzymaliśmy program, przeprowadziliśmy jego gruntowny remont i rozpoczęliśmy szeroką kontrolę wykonawców oraz zrealizowanych inwestycji. Dzięki tej decyzji oraz wdrożeniu dodatkowych systemów osłony, realnie wzrosło bezpieczeństwo rodzin, emerytów i wszystkich osób korzystających z programu – dodała ministra klimatu i środowiska.
Obecnie łączna kwota nierozliczonych zaliczek, w tym także tych nienależnie pobranych przez wykonawców, wynosi około 285 mln zł.
Rynek pelletu. Czytaj za darmo w internecie!
Źródło i zdjęcie: gov.pl
