Wyniki wieloletnich badań: pompy ciepła skuteczne w realnych warunkach
Przez ostatnie dwie dekady instytuty badawcze z Niemiec, Francji, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Austrii i Holandii prowadziły szeroko zakrojone analizy efektywności pomp ciepła w rzeczywistych warunkach. Najdłużej trwające badania realizował niemiecki instytut Fraunhofer ISE, a rekordową liczbę – 1023 instalacje – objął projekt międzynarodowy. Wyniki wszystkich projektów są spójne: poprawnie zaprojektowane i zamontowane pompy ciepła działają wydajnie niezależnie od wieku budynku czy rodzaju ogrzewania.
Efektywność SPF – co naprawdę mierzy się w domach?
Rzeczywista efektywność pompy ciepła określana jest przez współczynnik SPF (Seasonal Performance Factor), czyli stosunek dostarczonego ciepła do energii elektrycznej zużytej na ten cel w ciągu roku. To inny parametr niż laboratoryjny SCOP – SPF opiera się na rzeczywistych danych z domów.
W badaniach średnie wartości SPF dla pomp powietrze/woda wynosiły od 2,6 do 3,7, a dla gruntowych – choćby 4,2. Wyższa efektywność gruntowych pomp ciepła wynika z bardziej stabilnych temperatur gruntu w zimie, co przekłada się na niższe koszty eksploatacji, choć inwestycja początkowa jest wyższa.
Najważniejszy czynnik: ustawienia i regulacja
Wszystkie analizy podkreślają, iż najważniejsze dla efektywności są prawidłowe nastawy instalacji, a zwłaszcza krzywa grzewcza. Obniżenie jej o 1°C poprawia efektywność o około 0,1. Przykładowo, dla temperatury zasilania 50°C COP wynosi 2,8–3,0, a dla 35°C choćby 4,0–5,0. Dla przeciętnego domu w Polsce wzrost COP o jeden punkt oznacza roczną oszczędność rzędu 1200 zł.
Największy potencjał poprawy efektywności tkwi w starannym ustawieniu i późniejszym doregulowaniu sterownika ogrzewania
– dr Marek Miara, Heat Pumps Watch.
Pompy ciepła w starych budynkach i z grzejnikami – obalone mity
Badania wykazały, iż powietrzne pompy ciepła efektywnie pracują nie tylko z ogrzewaniem podłogowym, ale także z grzejnikami – wiele instalacji osiągało SPF powyżej 3,0. Wiek budynku ma mniejsze znaczenie niż aktualny stan modernizacji i temperatura zasilania. Optymalizacja projektu i wymiana grzejników na niskotemperaturowe dodatkowo zwiększają efektywność.
Wiek budynku ma niewielkie znaczenie
– podsumowują autorzy analiz.
Testy podczas mrozów – wyniki z Niemiec i Francji
Najzimniejszy miesiąc w badaniach Fraunhofer ISE (luty 2021, średnia temperatura -3,6°C) pokazał, iż pompy ciepła zachowują efektywność SPF na poziomie 2,3–2,8, choćby przy ekstremalnych mrozach. W badaniu ADEME (styczeń 2024, średnia -4°C) średnia efektywność wyniosła 2,0, a dla całego sezonu 2,9.
Przykłady z Polski: efektywność w praktyce
W Brodach pompa ciepła GREE w domu z 1997 r., ogrzewanym grzejnikami, osiągnęła SPF 3,5 i dostarczyła ponad 10 MWh ciepła. Spółdzielnia „Podlasie” w Bielsku Podlaskim wdrożyła 85 pomp ciepła w budynkach z lat 1991–1995, rezygnując z miejskiej sieci ciepłowniczej na rzecz własnego systemu opartego na pompach, fotowoltaice i magazynach energii.
Kampania edukacyjna „Pompuj Ciepło z Głową!”
Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC) prowadzi kampanię „Pompuj Ciepło z Głową!”, która promuje wiedzę o korzyściach ekologicznych i ekonomicznych wynikających z instalacji pomp ciepła oraz zasadach ich efektywnego użytkowania. Więcej informacji można znaleźć na stronie pompujcieplozglowa.pl oraz w mediach społecznościowych kampanii.
20 lat badań potwierdza, iż pompy ciepła działają efektywnie przy dużym mrozie, zarówno w starych budynkach, jak i tych bez ogrzewania podłogowego. O rzeczywistej efektywności w znacznie mniejszym stopniu decyduje rodzaj ogrzewania czy rok budowy, a bardziej jakość projektowania i montażu, prawidłowe ustawienie regulacji oraz jak najniższa temperatura zasilania
– dr Marek Miara.
Zobacz również:
- 709 mln zł wsparcia dla klastrów energii – nowe inwestycje w OZE, magazyny i pompy ciepła
- Pompy ciepła w Europie: ambitny cel 60 mln urządzeń do 2030 roku zagrożony
- Dofinansowanie do 95% na fotowoltaikę i pompy ciepła w Wadowicach
- UE chce redukcji emisji o 90% do 2040 roku – pompy ciepła w centrum działań
- Pompy ciepła, kotły i zasobniki BOSCH z bonusem paliwowym
Źródło: PAP Media Room Biznes
