4 godzin temu
W cieniu eskalującej wojny handlowej ze Stanami Zjednoczonymi, Pekin formalnie ogłosił swoją długoterminową strategię budowy globalnego mocarstwa finansowego. W artykule opublikowanym 31 stycznia 2026 roku w „Qiushi”, oficjalnym magazynie teoretycznym Komunistycznej Partii Chin, prezydent Xi Jinping przedstawił wizję „chińskiej drogi rozwoju finansowego”. To nie tylko technokratyczny plan, ale geopolityczny manifest, który rzuca bezpośrednie wyzwanie dominacji amerykańskiego dolara i oferuje alternatywę dla państw Globalnego Południa. Mimo historycznej wagi tego dokumentu, w zachodnich mediach przeszedł on niemal bez echa.
Osiem filarów nowego porządku finansowego
Przemówienie Xi, będące zapisem jego wykładu dla najwyższych kadr partyjnych, precyzyjnie definiuje fundamenty, na których ma opierać się przyszła potęga finansowa Chin. To świadome i wyraźne odcięcie się od modelu zachodniego, który w dokumencie jest krytykowany jako służący „kapitałowi i nielicznym bogatym”. Chińska alternatywa opiera się na ośmiu filarach:
| Filar | Krótka charakterystyka |
| 1. Przywództwo Partii | Absolutny i scentralizowany nadzór Komunistycznej Partii Chin nad całym sektorem finansowym, postrzegany jako gwarant stabilności i adekwatnego kierunku. |
| 2. Orientacja na człowieka | Finanse mają służyć dobrobytowi całego społeczeństwa i wspierać realne potrzeby obywateli, a nie maksymalizować zyski dla wąskiej elity. |
| 3. Służba gospodarce realnej | Podstawowy obowiązek sektora finansowego to wspieranie przemysłu, innowacji i infrastruktury. Odrzucenie spekulacji i „odrywania się od rzeczywistości”. |
| 4. Kontrola ryzyka | Stałe i systemowe zapobieganie kryzysom finansowym poprzez rygorystyczny nadzór, co ma zwiększyć odporność systemu na szoki. |
| 5. Rynkowość i praworządność | Innowacje finansowe są pożądane, ale muszą odbywać się w ściśle określonych ramach prawnych, aby zapobiec chaosowi i nielegalnym praktykom. |
| 6. Reformy strukturalne | Optymalizacja systemu finansowego, w tym zrównoważenie roli banków i rynków kapitałowych, aby lepiej służyły gospodarce. |
| 7. Równowaga otwarcia i bezpieczeństwa | Stopniowe i kontrolowane otwieranie rynków finansowych na świat, z absolutnym priorytetem dla bezpieczeństwa narodowego i ekonomicznego. |
| 8. Stabilność i postęp | Unikanie gwałtownych, szokowych reform. Zasada „najpierw buduj, potem burz” ma zapewnić ewolucyjny, a nie rewolucyjny rozwój. |
Wyzwanie dla Ameryki i szansa dla Globalnego Południa
Chiński model stanowi fundamentalne wyzwanie dla amerykańskiego systemu finansowego, który opiera się na deregulacji, swobodnym przepływie kapitału i dominacji dolara. Pekin proponuje porządek, w którym państwo odgrywa centralną rolę, a stabilność i długoterminowy rozwój gospodarki realnej są ważniejsze niż krótkoterminowe zyski rynków finansowych.
Ta wizja jest niezwykle atrakcyjna dla państw Globalnego Południa. W obliczu rosnących stóp procentowych w USA i niestabilności dolara, chińska propozycja oferuje konkretne korzyści:
- De-dolaryzacja: Umożliwienie rozliczeń handlowych w walutach lokalnych lub w juanie obniża koszty transakcyjne i zmniejsza zależność od polityki monetarnej Rezerwy Federalnej USA.
- Dostęp do finansowania: Chińskie banki rozwoju, takie jak Azjatycki Bank Inwestycji Infrastrukturalnych (AIIB), stają się alternatywą dla Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego, często oferując finansowanie bez surowych warunków politycznych narzucanych przez Zachód.
- Stabilność: Model zorientowany na gospodarkę realną i kontrolę ryzyka jest postrzegany jako bardziej przewidywalny i odporny na kryzysy, które często zaczynają się w centrach finansowych Zachodu, a których koszty ponoszą kraje rozwijające się.
Europa w kleszczach supermocarstw
Deklaracja Xi Jinpinga stawia Europę w wyjątkowo trudnej sytuacji. Z jednej strony, Unia Europejska jest głęboko zintegrowana z amerykańskim systemem finansowym – europejskie instytucje posiadają ponad 3 biliony dolarów w amerykańskich obligacjach skarbowych. Agresywna i nieprzewidywalna polityka celna Donalda Trumpa, który od początku swojej drugiej kadencji w 2025 roku drastycznie zaostrzył wojnę handlową, podważyła zaufanie do USA jako stabilnego partnera. Średnia efektywna stawka celna w USA wzrosła z 2,5% do 27% w ciągu kilku miesięcy 2025 roku, co stanowi najwyższy poziom od ponad wieku.
Z drugiej strony, rosnąca potęga finansowa Chin oferuje Europie możliwość dywersyfikacji i wzmocnienia własnej autonomii strategicznej. Już teraz rośnie wolumen handlu między UE a Chinami rozliczany w euro i juanach. Jednakże, Europa obawia się również uzależnienia od Pekinu, stając się „ofiarą uboczną” w starciu gigantów.
Ignorowana rewolucja: dlaczego Zachód milczy?
Pomimo fundamentalnego znaczenia, artykuł Xi Jinpinga nie stał się głównym tematem w zachodnich mediach. Można wskazać kilka przyczyn tego zjawiska:
- Tekst został opublikowany w „Qiushi”, elitarnym magazynie partyjnym, co sprawia, iż jest on trudno dostępny i mało zrozumiały dla przeciętnego zachodniego dziennikarza.
- Media zachodnie koncentrują się na bardziej bezpośrednich i „medialnych” aspektach konfrontacji z Chinami, takich jak cła, spory technologiczne (np. wokół Huawei) czy napięcia na Morzu Południowochińskim. Długoterminowa, złożona strategia finansowa jest tematem mniej chwytliwym.
- Na Zachodzie wciąż panuje tendencja do postrzegania chińskich ambicji jako nierealistycznych. Wielu analityków uważa, iż zamknięty rachunek kapitałowy i ścisła kontrola państwa uniemożliwią juanowi realne zagrożenie dla dolara. Przemówienie Xi jest więc traktowane bardziej jako propaganda wewnętrzna niż realny plan działania.
Jednak ignorowanie tej cichej rewolucji może okazać się strategicznym błędem. Pekin nie tylko ogłosił swoje zamiary, ale konsekwentnie buduje alternatywną architekturę finansową – od cyfrowego juana po systemy płatności omijające SWIFT. Świat finansów, jaki znamy, może niedługo wyglądać zupełnie inaczej, a Zachód ryzykuje, iż obudzi się w nowej rzeczywistości, której nie zauważył, zajęty sprawami i sensacjami o niezwykle krótkim terminie przydatności.
Artykuł opiera się na analizie przemówienia Xi Jinpinga z 16 stycznia 2024 r., opublikowanego w magazynie „Qiushi” 31 stycznia 2026 r., oraz na danych dotyczących relacji handlowych i finansowych z publicznie dostępnych źródeł.
Leszek B. Ślazyk
e-mail: [email protected]
© www.chiny24.com
