3 godzin temu
Za niecałe 3 lata każdy litr spalonego gazu, każda tona węgla i każdy litr benzyny zdrożeje – nie dlatego, iż wzrosną ceny surowców, ale dlatego, iż Unia Europejska nałoży na dostawców paliw obowiązek wykupu uprawnień do emisji CO2. Dostawcy przerzucą ten koszt na konsumentów. Sprawdzamy, ile konkretnie zapłaci właściciel domu z kotłem gazowym, lokator bloku z miejskim ogrzewaniem i kierowca. Wyliczenia nie są optymistyczne.
Polskie złotówki | Fot. Warszawa w PigułceGorący lipiec 2026: UE może zmienić zasady gry – ale ETS2 nie zniknie
Jeszcze w lipcu 2026 roku Komisja Europejska przedstawi kompleksowy przegląd systemu handlu emisjami EU ETS. Rada Europejska zobowiązała Komisję do przyspieszenia tego procesu – pierwotnie planowano przegląd na późniejszy termin, ale presja ze strony państw członkowskich wymusiła zmianę harmonogramu.
W lutym 2026 roku podczas nieformalnego szczytu w Antwerpii ceny uprawnień do emisji CO2 na rynku ETS1 gwałtownie spadły o niemal 20 euro za tonę – do poziomu 73 euro – po tym jak niemieccy i francuscy przywódcy zaczęli podważać sens systemu w obecnym kształcie. Kanclerz Niemiec wprost powiedział, iż ETS nie może być narzędziem do generowania nowych przychodów budżetowych. W odpowiedzi Komisja Europejska zaproponowała w kwietniu 2026 roku pierwszą konkretną zmianę: uprawnienia do emisji gromadzone w rezerwie stabilności rynku (MSR) powyżej limitu 400 mln nie będą już automatycznie kasowane, tylko zachowane na przyszłość. Rynek zareagował paradoksalnie – ceny uprawnień wzrosły o 3 proc., do 75 euro za tonę.
Równolegle w Parlamencie Europejskim rośnie presja na kolejne odsunięcie wdrożenia ETS2. Część frakcji postuluje przesunięcie systemu o kilka lat. Polska, Niemcy i 14 innych państw wystosowały wcześniej wspólny list do Komisji Europejskiej z żądaniem silniejszych mechanizmów kontroli cen uprawnień w ETS2. 16 sygnatariuszy dysponuje kwalifikowaną większością głosów w Radzie – to silny sygnał polityczny.
Ale jest pewność co do jednego: system ETS2 od 2028 roku nie jest propozycją do dyskusji – to przyjęte prawo UE. Lipiec 2026 może przynieść złagodzenie mechanizmu cenowego, nie likwidację samego systemu. Polska negocjowała 3 lata odroczenia – dostała rok. Więcej odroczenia Warszawa nie wynegocjuje.
Jak działa ETS2 – mechanizm, który zapłacisz bez osobnej faktury
ETS2 to rozszerzenie unijnego systemu handlu emisjami CO2 – który od lat działa w energetyce i przemyśle – na dwa nowe sektory: ogrzewanie budynków i transport drogowy. System wchodzi w życie 1 stycznia 2028 roku.
Mechanizm jest prosty. Dostawcy gazu, węgla, oleju opałowego i paliw transportowych będą musieli kupić uprawnienie do emisji za każdą tonę CO2 wyemitowaną przez ich klientów. Kosztu tego wykupu nie pokrywają dostawcy z własnej kieszeni – wliczają go w cenę paliwa. Na fakturze za gaz nie pojawi się osobna pozycja „opłata ETS2”. Wzrośnie po prostu cena całości.
Pułap cenowy obowiązujący w pierwszych latach systemu wynosi 45 euro za tonę CO2 (w cenach z 2020 roku). Kiedy cena przekroczy ten poziom, mechanizm stabilizacyjny uwalnia dodatkowe uprawnienia na rynek. Komisja Europejska już teraz szacuje, iż od 2029 roku ceny wzrosną powyżej 50 euro. Po połączeniu systemów ETS1 i ETS2 planowanym na 2030 rok – analitycy firmy Veyt prognozują możliwe ceny rzędu 100-210 euro za tonę.
Tabela kosztów ETS2: ile zapłacisz w zależności od systemu ogrzewania
Poniżej zestawienie dodatkowych kosztów, jakie ETS2 nałoży na przeciętne polskie gospodarstwo domowe. Dane na podstawie wyliczeń ekspertów Wandy Buk i Marcina Izdebskiego z Fundacji Republikańskiej.
| Gaz – dom dobrze ocieplony | 6 338 zł | 24 018 zł | ~1 585 zł |
| Gaz – dom słabo ocieplony | ~11 500 zł | 45 851 zł | ~2 875 zł |
| Węgiel – dom dobrze ocieplony | 10 311 zł | 39 074 zł | ~2 578 zł |
| Węgiel – dom słabo ocieplony | ~19 000 zł | 77 318 zł | ~4 750 zł |
| Blok – ciepłownia węglowa | 4 000-6 000 zł | 15 000-20 000 zł | ~1 000-1 500 zł |
| Blok – ciepłownia gazowa/mieszana | 2 000-4 000 zł | 8 000-12 000 zł | ~500-1 000 zł |
Źródło: Wanda Buk, Marcin Izdebski (Fundacja Republikańska), opracowanie własne na podstawie prognoz cen uprawnień ETS2.
Dom z kotłem gazowym: 6 mln rodzin i problem z dotacjami z Czystego Powietrza
W Polsce 6 mln rodzin ogrzewa dom gazem. Spośród nich ok. 230 tys. gospodarstw w ostatnich latach wymieniło stary piec na nowoczesny kocioł gazowy korzystając z dofinansowania w ramach programu Czyste Powietrze – typowa dotacja wynosiła do 16 tys. zł. Od stycznia 2025 roku program Czyste Powietrze przestał finansować samodzielne kotły gazowe. Od marca 2025 roku wycofał dotacje na urządzenia olejowe i węglowe. Pieniądze trafiają teraz wyłącznie do pomp ciepła, kotłów na biomasę i instalacji fotowoltaicznych.
Co to oznacza konkretnie? Rodzina, która rok temu dostała 16 tys. zł dotacji na kocioł gazowy, od 2028 roku zapłaci za ten sam kocioł ok. 1 500-1 600 zł rocznie z tytułu ETS2. Po 10 latach będzie to kwota wyższa niż cała otrzymana dotacja. Po 2030 roku, gdy ETS1 i ETS2 się połączą, roczne koszty mogą sięgnąć 3 000 zł i więcej.
Kluczowa zasada: rodzaj kotła nie ma znaczenia. Nowoczesny kocioł kondensacyjny za 30 tys. zł emituje tyle samo CO2 na metr sześcienny gazu co stare urządzenie sprzed 15 lat. ETS2 nakłada opłatę na emisję CO2, a nie na nieefektywność urządzenia.
Mieszkańcy bloków: płacą, ale nic nie mogą zrobić
W Polsce ok. 7,5 mln mieszkań jest podłączonych do miejskich sieci ciepłowniczych. Właściciel domu może wymienić kocioł, założyć pompę ciepła, ocieplić budynek. Lokator bloku – nie może nic. Kaloryfer w bloku to koniec łańcucha decyzyjnego, który zaczyna się w elektrociepłowni.
Ciepłownie i elektrociepłownie od 2028 roku będą płacić za emisje CO2 w ramach systemu ETS2. Koszt uprawnień natychmiast trafi do rachunków za ogrzewanie. Wysokość podwyżki zależy od tego, czym pali lokalna ciepłownia:
| Ciepłownia węglowa – stara | 1 000-1 500 zł | 2 000-2 500 zł | Śląsk, Łódź, małe miasta |
| Ciepłownia gazowa lub mieszana | 500-1 000 zł | 1 000-1 500 zł | część Warszawy, Poznań, Wrocław |
| Ciepłownia z OZE/biomasą/odpadami | 200-500 zł | 300-700 zł | nowe osiedla z własną kotłownią |
Dane dla mieszkania 50-60 m². Dla lokali 80-100 m² koszty proporcjonalnie wyższe – choćby 30 000-35 000 zł łącznie w latach 2028-2035. Źródło: szacunki ekspertów na podstawie prognoz Komisji Europejskiej.
Stacja benzynowa: tyle więcej zapłacisz od 2028 roku przy każdym tankowaniu
Paliwa transportowe wchodzą do ETS2 razem z ogrzewaniem. Od 2028 roku każdy litr paliwa kopalnego będzie droższy o opłatę klimatyczną. Przy cenie uprawnienia ETS2 na poziomie 45 euro za tonę CO2:
| Benzyna | +0,30 zł | +0,60 zł i więcej |
| Diesel | +0,35 zł | +0,70 zł i więcej |
| LPG | +0,21 zł | +0,42 zł i więcej |
Ile to oznacza dla przeciętnej rodziny posiadającej 2 auta? Przyjmijmy realistyczny scenariusz: samochód benzynowy z rocznym przebiegiem 15 tys. km (zużycie 7 l/100 km = 1 050 litrów rocznie) oraz samochód diesla z przebiegiem 25 tys. km (zużycie 6 l/100 km = 1 500 litrów):
| Samochód benzynowy (15 tys. km, 7l/100km) | 1 050 l | 315 zł | 630 zł+ |
| Samochód diesla (25 tys. km, 6l/100km) | 1 500 l | 525 zł | 1 050 zł+ |
| Łącznie – 2 auta | – | 840 zł rocznie | 1 680 zł+ rocznie |
Rodzina z 2 autami i domem ogrzewanym gazem zapłaci od 2028 roku łącznie ok. 2 400-2 500 zł rocznie więcej na samych rachunkach za ogrzewanie i paliwo. Po 2031 roku ta kwota może przekroczyć 5 000 zł rocznie.
Ceny uprawnień CO2: co mówią prognozy na najbliższe lata
Wysokość rachunków za ETS2 jest bezpośrednio powiązana z ceną uprawnień do emisji CO2 na rynku. Im droższa tona CO2, tym wyższy rachunek za gaz, węgiel i paliwo. Oto jak analitycy prognozują ten rynek:
| 2028 | 45-50 euro/t CO2 | Górna granica mechanizmu cenowego KE |
| 2029 | 50-59 euro/t CO2 | Komisja Europejska przewiduje przekroczenie pułapu 45 euro |
| 2030 | 55-65 euro/t CO2 | Planowane połączenie ETS1 i ETS2 |
| 2031+ | 100-210 euro/t CO2 | Gwałtowny wzrost po fuzji systemów (prognoza Veyt) |
Lipiec 2026 może zmienić tylko mechanizm stabilizacyjny – czyli górną granicę cenową lub sposób uwalniania rezerwy uprawnień. Eksperci zaznaczają jednak, iż długoterminowy trend jest jednokierunkowy: pułap emisji (tzw. cap) będzie co roku obniżany o 5,38 proc., co przy ograniczonej podaży uprawnień musi windować ich cenę w górę.
Warszawa: Veolia ogrzewa 80 proc. bloków. I zapłaci za emisje
Warszawa to jedyne polskie miasto tej wielkości z praktycznie w pełni scentralizowaną siecią ciepłowniczą. Veolia Energia Warszawa dostarcza ciepło do ok. 80 proc. budynków wielorodzinnych i ok. 5 tys. obiektów użytkowych w stolicy. Sieć obejmuje 1 800 km rur i ok. 18 tys. budynków.
Veolia od lat inwestuje w modernizację źródeł ciepła – udział węgla w miksie paliwowym spółki systematycznie spada na rzecz gazu i biomasy. To ważna informacja dla mieszkańców bloków: warszawska ciepłownia jest mniej węglowa niż ciepłownie w większości polskich miast, co oznacza niższe koszty ETS2 niż np. w Łodzi, Katowicach czy Radomiu.
Mimo to Veolia, jako podmiot objęty systemem handlu emisjami, od 2028 roku będzie musiała wykupywać uprawnienia CO2 za każdą tonę gazu i węgla spaloną w elektrociepłowniach. Koszty trafią do rachunków za ogrzewanie. Mieszkaniec warszawskiego bloku o powierzchni 50-60 m² podłączonego do sieci Veolii może spodziewać się dodatkowych kosztów rzędu 500-900 zł rocznie w pierwszych latach obowiązywania ETS2. Tańsze niż w mieście z czystą ciepłownią węglową – ale wciąż odczuwalne.
Bardziej narażeni są mieszkańcy zasilani ze starszych lokalnych kotłowni na peryferiach miasta oraz lokatorzy bloków w podwarszawskich gminach (Legionowo, Otwock, Wołomin), gdzie ciepłownie są starsze i bardziej węglowe. Tam dodatkowe koszty mogą sięgnąć 1 000-1 200 zł rocznie już od 2028 roku.
Polska dostanie 50 mld zł z unijnego funduszu. Problem: to za mało
Unia Europejska stworzyła specjalny Społeczny Fundusz Klimatyczny, który ma łagodzić skutki ETS2 dla najbardziej narażonych gospodarstw domowych. Polska może liczyć na 11,4 mld euro – według obecnego kursu ok. 50 mld zł. Pieniądze mają płynąć do Polski już od 2026 roku – czyli 2 lata przed startem samego systemu. To tzw. „okno szansy” na finansowanie termomodernizacji i wymiany źródeł ciepła.
Problem w tym, iż przy ok. 6 mln gospodarstw ogrzewających się paliwami kopalnymi i przy kosztach kompleksowej modernizacji domu (wymiana kotła na pompę ciepła + termoizolacja + wymiana grzejników) sięgających 80 000-150 000 zł, pula 50 mld zł wystarczy na objęcie hojnym wsparciem tylko ok. 400-600 tys. domów. Reszta będzie konkurować o ograniczone środki lub zostanie z rachunkami za ETS2 bez rekompensaty.
Rząd nie ujawnił jak dotąd żadnych estymacji kosztów ETS2 dla polskich rodzin. W kwietniu 2025 roku, podczas posiedzenia Podkomisji ds. Infrastruktury Krytycznej, Górnictwa i Energetyki, posłowie pytali przedstawicieli Ministerstwa Klimatu i Środowiska o skalę podwyżek ciepła po wdrożeniu ETS2. Jak wynika z relacji parlamentarzystów, resort nie był w stanie przedstawić żadnych danych ani prognoz.
Co to oznacza dla Ciebie? Licz, planuj i nie czekaj na rząd
Masz niecałe 3 lata zanim rachunki wzrosną. W zależności od sytuacji – działaj inaczej:
- Sprawdź, czym pali twoja ciepłownia. jeżeli mieszkasz w bloku, zadzwoń do spółdzielni lub wspólnoty i zapytaj, skąd pochodzi ciepło i jaki jest plan inwestycyjny ciepłowni na najbliższe lata. Im więcej węgla w miksie, tym wyższe rachunki po 2028 roku. Możesz na tej podstawie ocenić swoje ryzyko finansowe.
- Jeśli masz dom z kotłem gazowym lub węglowym młodszym niż 10 lat – kocioł prawdopodobnie przetrwa do ok. 2035-2040 roku. Zacznij odkładać 400-600 zł miesięcznie na przyszłą wymianę. Przy kosztach pompy ciepła z montażem rzędu 30 000-65 000 zł (powietrzna) lub 60 000-100 000 zł (gruntowa), plus ocieplenie domu (20 000-40 000 zł), choćby z dotacją zostaje do pokrycia 50 000-90 000 zł.
- Jeśli masz kocioł starszy niż 10 lat – rozważ system hybrydowy (kocioł + pompa ciepła), na który możesz jeszcze uzyskać dotację z programu Czyste Powietrze. Koszt instalacji ok. 60 000 zł, dotacja do 30 000 zł. Pompa ciepła przez większość sezonu grzewczego obniży rachunki o 30-50 proc.
- Śledź programy dotacyjne od jesieni 2026 roku. Pieniądze ze Społecznego Funduszu Klimatycznego zaczną trafiać do Polski od 2026 roku – ale rząd nie ujawnił jeszcze, jak rozdzieli 50 mld zł. Gdy pojawi się nowa edycja programów, liczba chętnych będzie ogromna. System działa na zasadzie kolejki – kto pierwszy, ten lepszy.
- Obserwuj wyniki przeglądu ETS w lipcu 2026 roku. Komisja Europejska może zmienić mechanizm kontroli cen uprawnień – czyli określić niższy pułap cenowy lub zwiększyć rezerwę stabilności rynku. jeżeli reformy będą głębsze, rachunki za ETS2 mogą okazać się niższe od prognozowanych. jeżeli reformy będą kosmetyczne – obliczenia z tabeli powyżej są jak najbardziej aktualne.
- Zaizoluj dom lub mieszkanie już teraz. choćby bez wymiany kotła, obniżenie zużycia energii o 20-30 proc. przez wymianę okien, docieplenie ścian i montaż głowic termostatycznych na kaloryferach przełoży się na niższy rachunek za ETS2 – bo opłata klimatyczna jest proporcjonalna do ilości spalonego paliwa, a nie do faktu posiadania kotła.
