1 godzina temu
Mamy najnowsze raporty. Specjaliści są zgodni: przesunięcie terminu nic nie zmieni. Właściciel nieocieplonego domu ogrzewanego węglem może zapłacić dodatkowo do 77 318 zł przez osiem lat. Mieszkaniec bloku ogrzewanego z węglowej ciepłowni – kilka tysięcy złotych rocznie bez żadnego wpływu na decyzję. I to bez modernizacji instalacji, która kosztuje dodatkowe dziesiątki tysięcy. Kierowca diesla – co najmniej 255 zł więcej już w pierwszym roku.
Stos pieniędzy ułożonych w sejfie | Fot. ShutterstockCo to jest ETS2 i dlaczego Polska traci na nim więcej niż reszta Europy
ETS2 – rozszerzony Europejski System Handlu Emisjami – to mechanizm nakładający opłatę za emisję CO₂ na paliwa kopalne spalane w budynkach i transporcie. Do tej pory system ETS1 obejmował tylko wielkie fabryki i elektrownie. ETS2 sięga głębiej: do każdego domu, każdej stacji benzynowej, każdej małej kotłowni. Mechanizm działa prosto: dostawca węgla, gazu, benzyny czy oleju napędowego kupuje uprawnienie do emisji CO₂ i dolicza ten koszt do ceny paliwa. Konsument nie widzi żadnej nowej linii na fakturze – po prostu węgiel, gaz i paliwo są droższe.
Polska jest w szczególnie niekorzystnej pozycji z trzech powodów jednocześnie. Po pierwsze, klimat: zapotrzebowanie na ciepło w Polsce przekracza średnią unijną – po prostu mamy zimniejsze zimy. Po drugie, miks energetyczny: mamy najwyższy w całej Unii Europejskiej udział węgla w ogrzewaniu budynków mieszkalnych. Węgiel jest najbardziej emisyjnym paliwem, więc opłata emisyjna od tony węgla jest wyższa niż od metra sześciennego gazu. Po trzecie, stan zasobów mieszkaniowych: znaczna część polskich domów jednorodzinnych to budynki z lat 60.-80., słabo zaizolowane i energochłonne, gdzie zużycie paliwa na metr kwadratowy wielokrotnie przekracza normy nowych budynków.
Wynik: ten sam mechanizm ETS2, który w Niemczech czy Francji jest odczuwalny jako umiarkowana podwyżka, w Polsce dla konkretnych grup uderza kilkakrotnie mocniej. Nie ma tu mowy o niesprawiedliwości – to matematyczne konsekwencje tego, jak polska gospodarka i infrastruktura wyglądają dziś.
Rok opóźnienia: co Polska wynegocjowała i czego nie
W listopadzie 2025 roku ministrowie środowiska państw UE przegłosowali przesunięcie startu ETS2 o rok: z 1 stycznia 2027 na 1 stycznia 2028 roku. Parlament Europejski zatwierdził ten mandat do negocjacji 13 listopada 2025 roku stosunkiem głosów 379 do 248, przy 10 wstrzymujących się.
Polska próbowała uzyskać więcej. Delegacja PO-PSL w Europejskiej Partii Ludowej złożyła poprawkę o przesunięcie o 3 lata, do 2030 roku. Delegacja PiS złożyła poprawkę o całkowitym wstrzymaniu ETS2. Żadna z tych poprawek nie uzyskała większości. Polska osiągnęła jedno: rok więcej na przygotowanie, nie wyjście z systemu. Paulina Hennig-Kloska potwierdziła, iż termin to 1 stycznia 2028, wynegocjowany wspólnie z innymi państwami.
Istnieje jeden dodatkowy mechanizm, który może – ale nie musi – odsunąć start ETS2: tzw. klauzula bezpieczeństwa energetycznej zawarta w dyrektywie. jeżeli cena uprawnień do emisji CO₂ wzrośnie powyżej 45 euro za tonę przez więcej niż 3 miesiące z rzędu, Komisja może uruchomić rezerwę uprawnień na rynku, obniżając ceny. Ale to mechanizm cenowy, nie opóźnienie terminu. Nie liczyć na to jako na alternatywę.
Pięć raportów, jeden wniosek: Polska zapłaci dużo – i różne grupy zapłacą różnie
Analitycy z pięciu niezależnych instytucji obliczyli koszty ETS2 dla polskich gospodarstw domowych. Ich metodologie różnią się założeniami co do przyszłych cen uprawnień, ale kierunek jest jednolity.
- Raport 1: Wanda Buk & Marcin Izdebski dla Fundacji Republikańskiej – Analiza wpływu ETS2 na koszty życia Polaków (2024) – przygotowany na zlecenie poprzedniego rządu. Przyjęto ceny uprawnień oparte na prognozach KE z projektu rozporządzenia SFK. To najszerzej cytowany w Polsce dokument, dostępny pod adresem ets2koszty.pl. Zawiera kalkulator dla konkretnych typów gospodarstw domowych.
- Raport 2: Warsaw Enterprise Institute, Marek Lachowicz (2023) – „Zapłacą najubożsi”. Skupia się na dystrybucyjnym charakterze obciążeń: im niższy dochód i gorzej ocieplony budynek, tym wyższy procent dochodów pochłania opłata. Wynik: w skrajnych przypadkach ETS2 pochłonie ponad połowę rocznego dochodu najuboższych energetycznie gospodarstw.
- Raport 3: J.P. Morgan, Carbon Counts 2025 – analiza globalna, z wyliczeniami dla poszczególnych państw UE. Przy cenie uprawnień 55 euro za tonę CO₂ roczne koszty ogrzewania mogą wzrosnąć o 141 euro dla kotłów gazowych i 311 euro dla olejowych. Dla kierowców: +13-15 eurocentów za litr benzyny lub diesla. Ceny są oczywiście w stosunku rocznym, nie całkowitym. Potem może być drożej. Raport wskazuje Polskę jako kraj o ponadprzeciętnych kosztach ze względu na miks energetyczny.
- Raport 4: Alior Bank / prognozy paliw (2026) – długoterminowa projekcja wzrostu cen paliw transportowych do 2050 roku z rozbiciem na poszczególne lata. Uwzględnia skokowy wzrost po połączeniu systemów ETS1 i ETS2 w 2030 roku.
- Raport 5: Instytut Reform, analiza SFK (2024) – jako jedyny skupia się na stronie dochodowej: ile Polska dostanie ze Społecznego Funduszu Klimatycznego i jak te środki mogą zrekompensować wzrost kosztów. Wniosek: Polska jest największym beneficjentem SFK z udziałem 18 proc. całego funduszu – ale pełna rekompensata wymaga sprawnego systemu dystrybucji środków.
Ile więcej zapłaci przeciętna rodzina za ogrzewanie – według źródła ciepła?
| Węgiel kamienny | ok. 1 628 zł netto | ok. 10 311 zł | ok. 39 074 zł | do 77 318 zł |
| Gaz ziemny (kocioł) | ok. 1 001 zł netto | ok. 6 338 zł | ok. 24 018 zł | do 45 851 zł |
| Olej opałowy | ok. 1 400 zł netto | ok. 8 800 zł | ok. 33 000 zł | do 60 000 zł (szacunek) |
| Ciepło sieciowe (węgiel/gaz) | 1 000-3 000 zł / rok w zależności od metrażu | Zależy od tempa transformacji ciepłowni – brak wpływu mieszkańca | ||
| Pompa ciepła, pellet, OZE | 0 zł z tytułu ETS2 | Zwolnione z systemu | ||
Źródło: Raport Buk & Izdebski (ets2koszty.pl), dane przy cenie uprawnień zgodnej z prognozami KE; wartości netto bez VAT naliczanego od opłaty emisyjnej.
Mieszkańcy bloków: płacą podwójnie i nie mają wpływu na decyzję
Tu tkwi jeden z najbardziej niesprawiedliwych efektów systemu, o którym mało kto mówi wprost. Mieszkaniec bloku podłączonego do miejskiej sieci ciepłowniczej nie ma żadnej możliwości samodzielnego przejścia na pompę ciepła czy panele fotowoltaiczne, żeby uniknąć opłaty ETS2. O tym, czy jego rachunek wzrośnie i o ile, decyduje wyłącznie to, czym pali jego ciepłownia.
Mechanizm jest następujący: elektrociepłownia kupuje węgiel lub gaz, dostawca paliwa dolicza koszty uprawnień ETS2, ciepłownia dostaje droższe paliwo, kalkuluje wyższą taryfę, Urząd Regulacji Energetyki tę taryfę zatwierdza, sieć dystrybucyjna przekazuje koszt do zarządcy budynku, zarządca rozkłada go na mieszkańców w pozycji „ogrzewanie”. Mieszkaniec dostaje wyższy rachunek – i nie ma co do niego zadzwonić.
W przypadku Warszawy – gdzie 80 proc. budynków jest podłączonych do sieci ciepłowniczej obsługiwanej przez Veolię Energia Warszawa, a ciepło produkuje przede wszystkim PGNiG Termika z Grupy Orlen (elektrociepłownie Siekierki, Żerań, Pruszków) – skala wyzwania jest ogromna. Siekierki i Żerań to dziś instalacje w dużej mierze oparte na gazie i węglu. Veolia sukcesywnie zwiększa udział OZE i ciepła odpadowego, ale pełna transformacja to perspektywa lat, nie miesięcy.
Mieszkańcy bloków w Warszawie zdążyli już odczuć pierwszą falę podwyżek – bez ETS2. W czerwcu 2025 roku wygasły rządowe dopłaty dla ciepłowni systemowych. Szacowany wzrost rachunków z tego tytułu to 1 000-3 000 zł rocznie, zależnie od metrażu i standardu budynku. Druga fala – z ETS2 – uderzy od 2028 roku.
Kto zapłaci ile i czy ma wpływ na koszt?
| Dom jednorodzinny, stary, nieocieplony | Węgiel / koks | 1 600-2 500 zł | PEŁNY | TAK – pompa ciepła, pellet, termomodernizacja |
| Dom jednorodzinny, nowy lub po termomodernizacji | Gaz ziemny | 800-1 200 zł | PEŁNY | TAK – pompa ciepła (częściowo: system hybrydowy) |
| Blok z kotłownią gazową lub węglową własną | Gaz / węgiel (kotłownia wspólnoty) | 600-1 500 zł na mieszkanie | CZĘŚCIOWY – decyzja wspólnoty | TAK – wymiana kotłowni, program „Ciepłe Mieszkanie” (dot. do 375 000 zł) |
| Blok z ciepłem sieciowym (miejska sieć) | Ciepłownia węglowa lub gazowa | 1 000-3 000 zł na mieszkanie | BRAK | NIE – zależy wyłącznie od tempa transformacji ciepłowni |
| Dom z pompą ciepła lub kotłem na pellet | OZE / biomasa | 0 zł | – | Nie dotyczy – zwolniony |
| Kierowca (diesel, 20 000 km/rok) | Olej napędowy | +255-700 zł (2028-2030) | CZĘŚCIOWY | TAK – auto elektryczne lub hybryda |
| Kierowca (benzyna, 10 000 km/rok) | Benzyna PB95 | +150-350 zł (2028-2030) | CZĘŚCIOWY | TAK – auto elektryczne lub hybryda |
| Kierowca (LPG, 15 000 km/rok) | Autogaz | +120-280 zł (2028-2030) | CZĘŚCIOWY | TAK – auto elektryczne |
Wzrost cen paliw – prognoza do 2050 roku
| Olej napędowy | +0,35 zł/l | +0,65 zł/l | +2,84 zł/l | +5,77 zł/l |
| Benzyna PB95 | +0,29 zł/l | +0,54 zł/l | +2,35 zł/l | +4,80 zł/l |
| LPG (autogaz) | +0,21 zł/l | +0,38 zł/l | +1,99 zł/l | +3,58 zł/l |
| Gaz ziemny | +25,70 zł/MWh | +47,11 zł/MWh | +248,39 zł/MWh | +419,60 zł/MWh |
| Węgiel kamienny (tona) | +306 zł/t | +560 zł/t | ok. +2 500 zł/t | +4 992 zł/t |
Źródła: Raport Buk & Izdebski (ets2koszty.pl); Forsal.pl/Alior Bank (kwiecień 2026); prognozy przy założeniu ceny uprawnień ETS2 ok. 45 euro/t w 2028, rosnącej do poziomu ETS1 (ok. 80-90 euro/t) po fuzji systemów w 2030 roku. Wzrosty długoterminowe (2040, 2050) obarczone znacznie wyższą niepewnością prognozowania.
2030: rok fuzji systemów – skokowy wzrost dla wszystkich
Wszystkie raporty wymieniają 2030 rok jako moment szczególnie niebezpieczny finansowo. Wtedy systemy ETS1 i ETS2 mają zostać połączone w jeden rynek uprawnień. Dotychczas cena ETS2 miała mechanizm stabilizujący – jeżeli przekroczy 45 euro za tonę, do obrotu trafią dodatkowe uprawnienia obniżające cenę. Po połączeniu z ETS1 ten mechanizm przestanie działać, a ceny ETS2 zrównają się z cenami ETS1, gdzie w 2023 roku wynosiły średnio 83,85 euro za tonę.
Oznacza to, iż po 2030 roku dodatkowe koszty dla polskich rodzin mogą być niemal dwukrotnie wyższe niż w pierwszym roku obowiązywania ETS2. Rodziny i firmy, które przetrwają pierwsze trzy lata bez modernizacji, trafią wprost na szczyt kosztów – w chwili gdy fundusz SFK będzie w końcowej fazie wydatkowania i dostępność dotacji może być niższa.
Przy tej cenie uprawnień (ok. 80-90 euro/t) dodatkowy roczny koszt netto ogrzewania budynku o powierzchni 100 m² węglem wyniesie ok. 2 985 zł, a gazem ok. 1 830 zł – i to w cenach stałych z 2023 roku. W cenach nominalnych, z uwzględnieniem inflacji, rzeczywiste kwoty będą wyższe.
Modernizacja: ile kosztuje wyjście z pułapki – i czy ktoś za to zapłaci
Najdroższa decyzja to brak decyzji. Rodzina, która przez kolejne lata nie modernizuje systemu grzewczego, płaci ETS2 bezterminowo – każdego roku, rosnące kwoty. Jednorazowe wydatki na modernizację, choć wysokie, mają datę końcową i przynoszą trwałe oszczędności.
Pompa ciepła (pełna instalacja, dom jednorodzinny): 50 000-80 000 zł – sam urząd z montażem. Do tego często: wymiana grzejników na większe lub instalacja ogrzewania podłogowego (15 000-25 000 zł), docieplenie budynku (20 000-40 000 zł), przebudowa instalacji CO (10 000-20 000 zł). Łącznie: 80 000-150 000 zł. Bez własnej fotowoltaiki koszty eksploatacji mogą być porównywalne z obecnymi. Instalacja PV: kolejne 25 000-35 000 zł. Całość bez dotacji: do 185 000 zł.
System hybrydowy (pompa ciepła + istniejący kocioł gazowy): ok. 60 000 zł, ale dostępna dotacja do 30 000 zł. Koszt własny: ok. 30 000 zł. System hybrydowy obniża zużycie gazu o 30-50 proc., bo kocioł gazowy włącza się tylko przy ekstremalnych mrozach. przez cały czas kwalifikuje się do dotacji i jest legalny po 2030 roku. To realna opcja pośrednia dla osób, które nie mogą pozwolić sobie na pełną wymianę.
Kocioł na pellet: 20 000-40 000 zł z montażem. Pellet nie jest objęty ETS2. To opcja szczególnie dla obszarów wiejskich bez sieci gazowej.
Społeczny Fundusz Klimatyczny: 65 miliardów euro, z czego Polska dostanie 11,4 miliarda
Tu leży potencjalny ratunek – jeżeli środki zostaną sprawnie dystrybuowane. Społeczny Fundusz Klimatyczny to instrument powołany specjalnie po to, żeby łagodzić skutki ETS2 dla najuboższych. Budżet funduszu na lata 2026-2032 to 65 miliardów euro, z obowiązkowym wkładem krajowym (25 proc.) całość sięga prawie 87 miliardów euro.
Polska jest największym beneficjentem SFK – dostaniemy 11,4 miliarda euro (ok. 18 proc. całości), co wynika z wysokiego poziomu ubóstwa energetycznego, wysokich emisji z budynków i stosunkowo niskiego PKB per capita. Przy obowiązkowym wkładzie własnym łączna pula dostępna dla Polski to ok. 15,25 miliarda euro – ponad 65 miliardów złotych na termomodernizację, dopłaty do rachunków i wsparcie dla ubogich energetycznie.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej uruchomiło konsultacje Planu Społeczno-Klimatycznego, który określi sposób wydatkowania tych środków. Zgodnie z deklaracjami resortu, Plan zakłada wydatkowanie ok. 3 miliardów złotych rocznie między 2027 a 2032 rokiem, z priorytetem dla termomodernizacji budynków i dofinansowania pomp ciepła. Ale diabeł tkwi w szczegółach: środki SFK są powiązane z kalendarzem ETS2 – opóźnienie o rok oznacza mniejszą pulę wpływów i potencjalnie niższe transfery dla Polski.
Warszawa pod lupą: milion mieszkańców bez wyboru i ciepłownie, które muszą się zmienić
Warszawa ma szczególną pozycję w tej układance. Obsługująca stolicę sieć ciepłownicza to 1 870 km rur i 80 proc. budynków – jeden z czterech największych systemów ciepłowniczych na świecie. Ciepło produkują przede wszystkim elektrociepłownie PGNiG Termika z Grupy Orlen: Siekierki na Mokotowie, Żerań na Białołęce i szczytowe ciepłownie Wola i Kawęczyn. Razem odpowiadają za prawie 80 proc. produkcji ciepła w stolicy. Elektrociepłownie te to dziś instalacje oparte w dominującym stopniu na gazie – z historycznym węglem w tle. Siekierki i Żerań przeszły na gaz, ale gaz też jest objęty ETS2.
Veolia Energia Warszawa – dystrybutor ciepła – jest aktywna w zwiększaniu udziału OZE i ciepła odpadowego, co w perspektywie lat może częściowo zamortyzować skutki ETS2 dla warszawskich mieszkańców. Ale pełna transformacja wymaga czasu i miliardów złotych inwestycji. Tymczasem stołeczna „tarcza cenowa” wygasła w czerwcu 2025 roku. Warszawa wchodzi w epokę ETS2 po pierwszej fali podwyżek – bez osłony, z ciepłowniami wciąż opartymi na paliwach kopalnych.
Scenariusze dla Ciebie. Krok po kroku, zależnie od tego, jak mieszkasz
- Jeśli mieszkasz w bloku z ciepłem sieciowym: nie masz wpływu na koszt opłaty ETS2. Sprawdź, czy twoja wspólnota lub spółdzielnia podjęła działania w zakresie termomodernizacji budynku. Uszczelnienie okien, izolacja ścian i stropów oraz zawory termostatyczne na grzejnikach mogą obniżyć zużycie ciepła o 10-15 proc. – a przy rosnących stawkach to konkretna różnica. Sprawdź program „Ciepłe Mieszkanie” – wspólnoty mogą uzyskać dotację do 375 000 zł na kompleksową termomodernizację.
- Jeśli jesteś właścicielem domu z kotłem węglowym: jesteś w grupie najwyższego ryzyka. Dodatkowy koszt ETS2 może przekroczyć 1 600-2 500 zł rocznie od 2028 roku i rosnąć każdego kolejnego roku. Każdy rok zwłoki z modernizacją to koszt ETS2 bez korzyści z oszczędności energetycznych. Złóż wniosek do programu „Czyste Powietrze” – dofinansowanie do wymiany kotła i termomodernizacji jest dostępne już teraz, przed wejściem ETS2.
- Jeśli masz kocioł gazowy: ETS2 dotknie cię w mniejszym stopniu niż użytkowników węgla, ale koszt jest realny. Rozważ system hybrydowy – pompa ciepła sprzęgnięta z istniejącym kotłem gazowym. Dotacja do 30 000 zł jest dostępna, system kwalifikuje się do wsparcia i jest legalny po 2030 roku. To kompromis między kosztem a zabezpieczeniem przed przyszłymi podwyżkami.
- Jeśli prowadzisz samochód spalinowy: pierwsze skutki ETS2 odczujesz przy każdym tankowaniu od 2028 roku. Przy cenie uprawnień 45 euro/t diesel będzie droższy o ok. 35 groszy za litr, benzyna o 29 groszy. To jeszcze nie jest katastrofa – ale efekt narastający. Po połączeniu ETS1 i ETS2 w 2030 roku wzrost może być dwukrotnie wyższy. jeżeli planujesz wymianę auta, 2026-2027 to ostatni moment, gdy możesz to zrobić zanim rynek aut używanych nie wyceni już w cenach wyższych kosztów eksploatacji spalinowych.
- Jeśli twoje dochody są niskie lub jesteś w strefie ubóstwa energetycznego: śledź Społeczny Plan Klimatyczny ogłaszany przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. Właśnie dla ciebie zaprojektowano 65 miliardów euro SFK – z priorytetem dla najuboższych i najbardziej energochłonnych gospodarstw domowych. Pierwsze polskie programy osłonowe finansowane z SFK mają ruszyć od 2027 roku.
- Jeśli zarządzasz firmą korzystającą z floty aut lub własnej kotłowni: ETS2 to koszt, który wlicza się bezpośrednio do rachunku za paliwo lub ciepło. Nie ma możliwości jego odliczenia jako koszt podatkowy ponad to, co wynika z normalnej faktury za paliwo. Zaplanuj wzrost kosztów operacyjnych od 2028 roku w modelu finansowym i sprawdź, czy umowy z klientami zawierają klauzulę zmienności cen energii.
