Gigantyczne podwyżki obowiązkowej opłaty od 2027 roku. Ponad 300 zł co miesiąc

Rząd przyjął prognozy makroekonomiczne na lata 2026-2030 i przy okazji wystawił przedsiębiorcom rachunek za przyszły rok. Przeciętne wynagrodzenie ma wzrosnąć do 9 971 zł – a od tego jednego parametru zależy, ile co miesiąc przelewają na ZUS miliony właścicieli jednoosobowych firm. Po raz pierwszy w historii duży ZUS przekroczy barierę 2000 zł. A do tego dojdzie jeszcze składka zdrowotna.

Rozłożony plik banknotów stu i dwustuzłotowych. Fot. Warszawa w Pigułce

Jeden parametr rządzi wszystkimi składkami – i właśnie poszedł w górę

Mechanizm jest prosty, ale przez wielu przedsiębiorców niedoceniany. Podstawa wymiaru składek ZUS na tzw. dużym ZUS-ie wynosi ustawowo dokładnie 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej – ogłaszanego corocznie przez rząd w ustawie budżetowej. Nie ma tu żadnej uznaniowości: wzrost prognozowanego wynagrodzenia o 1 proc. przekłada się automatycznie na wzrost podstawy składek o 1 proc., a zatem – przy stałych stopach składkowych – wzrost każdej składki o 1 proc.

28 kwietnia 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt „Wieloletnich założeń makroekonomicznych na lata 2026-2030”. Dokument ten stanowi podstawę do przygotowania projektu ustawy budżetowej na 2027 rok. Wynika z niego, iż prognozowane przeciętne wynagrodzenie w 2027 r. wyniesie 9 971 zł – wobec 9 420 zł prognozowanych na rok 2026 i 9 441 zł faktycznych w 2026 roku. Wzrost wynosi ok. 5,8 proc. rok do roku.

Przekładając to na język składek: podstawa dużego ZUS w 2027 roku wyniesie 5 982,60 zł (60 proc. z 9 971 zł), wobec 5 652,00 zł obowiązującej w 2026 roku. Różnica w podstawie to 330,60 zł – i od tej różnicy liczone będą wszystkie składki procentowe.

Konkretne kwoty na 2027 rok – po raz pierwszy powyżej 2000 zł

Według szacunków Piotra Juszczyka, doradcy podatkowego inFakt cytowanego przez Bankier.pl, przy prognozowanym wynagrodzeniu 9 971 zł składki ZUS z dobrowolną składką na ubezpieczenie chorobowe wyniosą w 2027 r. ok. 2 039,46 zł miesięcznie. To kwota obejmująca wyłącznie składki społeczne – bez składki zdrowotnej, naliczanej osobno w zależności od formy opodatkowania.

Dla porównania: w 2026 roku duży ZUS z chorobowym to ok. 1 926,76 zł miesięcznie, a bez chorobowego – ok. 1 788,29 zł. Wzrost rok do roku wyniesie więc ok. 113 zł miesięcznie przy wariancie z chorobowym.

Po doliczeniu minimalnej składki zdrowotnej łączne miesięczne obciążenie przedsiębiorcy w 2027 roku prawdopodobnie przekroczy 2 500 zł. Jak wylicza Juszczyk: „Tylko za samo bycie przedsiębiorcą, niezależnie od osiąganych dochodów, trzeba będzie odłożyć rocznie ponad 30 000 zł na obowiązkowe daniny.”

Warto pamiętać, iż jest to wyłącznie składka zdrowotna minimalna – dla przedsiębiorców na skali podatkowej liczona od 9 proc. dochodu. Ci, którzy zarabiają więcej, płacą proporcjonalnie więcej. Limit dla podatku liniowego wynosi w 2026 roku 14 100 zł rocznie i będzie w 2027 roku zwaloryzowany.

Osiem lat, podwojone składki – jak rosły obciążenia od 2019 roku

Perspektywa wieloletnia uzmysławia skalę zmian. W 2019 roku duży ZUS wynosił zaledwie 974,85 zł miesięcznie. Siedem lat później, w 2026 roku, to blisko 1 927 zł. W 2027 roku zbliży się do 2 040 zł. Oznacza to, iż w ciągu ośmiu lat składki wzrosły o ponad 100 proc. – i to przy oficjalnej inflacji skumulowanej w tym samym okresie wyraźnie niższej.

Mechanizm napędzający ten wzrost to przede wszystkim szybkie tempo podwyżek wynagrodzeń w polskiej gospodarce, zwłaszcza wzrost płacy minimalnej. Prognozowane wynagrodzenie w 2026 roku (9 420 zł) jest już niemal dwukrotnie wyższe niż w 2019 roku. Każda runda podwyżek wynagrodzeń – czy to wynikająca z inflacji, wzrostu produktywności, czy podwyżek płacy minimalnej – automatycznie przekłada się na wzrost składek dla wszystkich przedsiębiorców na dużym ZUS-ie, niezależnie od tego, ile sami zarabiają.

Jednocześnie ekonomista Łukasz Kozłowski ocenia, iż skala wzrostu w 2027 roku będzie relatywnie najmniejsza od 2021 roku – ze względu na spodziewane spowolnienie tempa wzrostu wynagrodzeń. Rząd prognozuje PKB na poziomie 3,1 proc. w 2027 r. (wobec 3,6 proc. w 2026 r.) i inflację na 2,5 proc. rocznie. To tłumi dynamikę wzrostu przeciętnej płacy.

Ważna uwaga: to wciąż prognoza, nie ostateczna decyzja

Wieloletnie założenia makroekonomiczne to scenariusz, nie wiążący akt prawny. Ostateczną kwotę prognozowanego wynagrodzenia na 2027 rok poznamy dopiero we wrześniu 2026 roku, przy okazji projektu ustawy budżetowej na 2027 rok – i właśnie ta liczba trafi do ustawy budżetowej. Rząd ma tendencję do korygowania wskaźników na etapie prac budżetowych.

Dwa czynniki mogą korygować prognozy w górę lub w dół: niestabilna sytuacja geopolityczna (ceny ropy, Cieśnina Ormuz, inflacja energetyczna) oraz wewnętrzne negocjacje budżetowe. jeżeli inflacja okaże się wyższa niż zakładane 2,5 proc., wzrost płac może być szybszy, a razem z nimi – składki. jeżeli gospodarka wyhamuje bardziej niż prognozowano – płace mogą rosnąć wolniej. Kwota 2 039,46 zł to szacunek oparty na aktualnych prognozach, nie na uchwalonej ustawie.

Jakie ulgi w ZUS będą dostępne w 2027 roku – przegląd opcji

Nie każdy przedsiębiorca płaci duży ZUS. System oferuje kilka etapów ulg, z których można korzystać przez określony czas:

Ulga na start – przez pierwsze 6 pełnych miesięcy działalności brak składek społecznych, wyłącznie składka zdrowotna. Dostępna dla osób zakładających działalność po raz pierwszy lub po przerwie dłuższej niż 60 miesięcy.

Preferencyjny ZUS – przez kolejne 24 miesiące po uldze na start, składki od podstawy 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku to 1 441,80 zł podstawy i ok. 430 zł składek miesięcznie (bez chorobowego). W 2027 roku wzrośnie proporcjonalnie do podwyżki płacy minimalnej.

Mały ZUS Plus – dostępny dla przedsiębiorców, których przychód w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł. Składki obliczane są od podstawy uzależnionej od dochodu, między 30 proc. minimalnego wynagrodzenia a 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia. W 2026 roku daje to widełki 1 441,80 zł – 5 652,00 zł. Od 2026 roku obowiązują nowe zasady: z ulgi można korzystać maksymalnie 36 miesięcy w ramach każdego 60-miesięcznego okresu prowadzenia działalności, a wymagana przerwa między kolejnymi okresami ulgi to 24 miesiące. Mały ZUS Plus zmniejsza bieżące obciążenia, ale niższe składki oznaczają niższe świadczenia emerytalne w przyszłości.

Wakacje składkowe – od listopada 2024 roku mikroprzedsiębiorcy wpisani do CEIDG mogą złożyć wniosek o zwolnienie ze składek społecznych za jeden wybrany miesiąc w roku kalendarzowym. Zwolnienie nie obejmuje składki zdrowotnej. W 2027 roku instrument ten przez cały czas będzie dostępny.

Warszawa: mikroprzedsiębiorcy płacą tyle samo co duże firmy z Łodzi

Dla warszawskich przedsiębiorców specyfiką dużego ZUS-u jest to, iż jest on zupełnie oderwany od lokalizacji i rentowności firmy. Jednoosobowa firma konsultingowa w Warszawie płaci identyczną składkę jak jednoosobowy zakład krawiecki w Suwałkach – mimo iż przychody, koszty życia i realia rynkowe są zupełnie inne. To sprawia, iż próg opłacalności działalności jest w stolicy wyższy – wymagana marża musi pokryć nie tylko wyższy czynsz biurowy i koszty życia, ale i tę samą co w całej Polsce kwotę składek.

W Warszawie działa kilkaset tysięcy jednoosobowych firm. Znaczna część z nich to usługi kreatywne, IT, doradztwo – branże, które często pracują na B2B zamiast etatu właśnie ze względu na elastyczność i finanse. Wzrost ZUS-u o ok. 113 zł miesięcznie rocznie daje 1 356 zł więcej kosztów stałych – kwotę, którą przedsiębiorca musi wypracować, zanim jeszcze wykaże jakikolwiek zysk. Przy kontraktach rozliczanych stawką godzinową oznacza to realnie jedną lub dwie godziny więcej pracy miesięcznie „na ZUS”.

Warto też pamiętać, iż w Warszawie zlokalizowana jest I Oddział ZUS w Warszawie oraz Centrum Obsługi Telefonicznej, co przekłada się na relatywnie dobre pokrycie punktami obsługi. Kontakt z ZUS możliwy jest przez portal pue.zus.pl – tam też złożyć można wnioski o ulgi i sprawdzić status konta ubezpieczonego bez wychodzenia z domu.

Co to oznacza dla Ciebie? Sprawdź swoją sytuację, zanim rząd wyda ustawę

1. Jesteś na dużym ZUS-ie i planujesz budżet na 2027 rok? Zakładaj ok. 2 039 zł miesięcznie składek społecznych plus składkę zdrowotną (minimum ok. 460-500 zł przy najniższej podstawie). Łącznie buforuj przynajmniej 2 500 zł miesięcznie na obowiązkowe daniny ZUS. Ostateczna kwota będzie znana po uchwaleniu ustawy budżetowej na 2027 rok – planowanej na wrzesień 2026 r.

2. Sprawdź, czy spełniasz warunki Małego ZUS Plus. jeżeli Twój przychód z działalności w 2026 roku nie przekroczy 120 000 zł – masz prawo do obniżonych składek w 2027 roku. Od 2026 roku limit korzystania z ulgi wynosi 36 miesięcy w ramach 60-miesięcznego okresu prowadzenia działalności. Weryfikację przeprowadź w ZUS lub u księgowej do końca stycznia 2027 roku – to ostateczny termin zgłoszenia na Mały ZUS Plus na cały rok.

3. Pamiętaj o wakacjach składkowych. Jeden miesiąc w roku możesz nie płacić składek społecznych (nie dotyczy zdrowotnej). Wniosek składasz przez PUE ZUS. Zaplanuj ten miesiąc z wyprzedzeniem – najczęściej opłaca się wybrać miesiąc o najwyższym planowanym dochodzie brutto, bo oszczędność jest identyczna niezależnie od miesiąca.

4. jeżeli zastanawiasz się nad przejściem na etat lub B2B – policz całość. Przy kontrakcie B2B 2 500 zł miesięcznie ZUS to koszt, który trzeba uwzględnić w stawce. Dla porównania: pracownik na etacie zarabiający 9 971 zł brutto kosztuje pracodawcę ok. 12 000 zł (wliczając składki pracodawcy), ale sam dostaje ok. 7 100 zł netto. Przedsiębiorca B2B przy tym samym przychodzie płaci ZUS sam – i od siebie.

5. Masz etat i firmę? jeżeli Twoja podstawa składek z umowy o pracę wynosi co najmniej tyle, ile minimalne wynagrodzenie (4 806 zł w 2026 roku), składki społeczne z działalności nie są obowiązkowe. Obowiązkowa pozostaje wyłącznie składka zdrowotna. Sprawdź tę możliwość – to jeden z nielicznych legalnych sposobów na wyeliminowanie dużego ZUS-u przy równoległym prowadzeniu działalności.

6. Obserwuj projekt ustawy budżetowej na 2027 rok. Wiążąca kwota prognozowanego wynagrodzenia trafi do ustawy budżetowej we wrześniu 2026 roku. Rząd może podnieść lub obniżyć prognozę – obie korekty bezpośrednio zmienią wysokość Twoich składek. Śledź informacje na zus.pl i rządowych stronach MF.