3 godzin temu
Byli sołtysi mogą w 2026 roku otrzymywać 373,67 zł miesięcznie niezależnie od wysokości emerytury czy dochodów. Po zmianie prawa wystarczy co najmniej siedem lat pełnienia funkcji. Świadczenie wypłaca KRUS, ale konieczne jest złożenie wniosku.
Świadczenie sołtysowe 2026 w kwocie 373,67 zł
Od 1 marca 2026 roku świadczenie pieniężne przysługujące byłym sołtysom wynosi 373,67 zł miesięcznie. W ciągu pełnego roku daje to 4484,04 zł dodatkowego dochodu. Pieniądze wypłaca Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Świadczenie nie jest uzależnione od wysokości emerytury, renty ani innych dochodów zainteresowanego. Nie obowiązuje również kryterium dochodowe gospodarstwa domowego. Oznacza to, iż prawo do pieniędzy może uzyskać osoba pobierająca świadczenie zarówno z KRUS, jak i z ZUS lub innego organu emerytalno-rentowego.
Kwota nie jest stała. Świadczenie podlega corocznej waloryzacji od 1 marca na zasadach wynikających z przepisów emerytalno-rentowych. Pierwotnie, po wprowadzeniu go w 2023 roku, wynosiło 300 zł miesięcznie. Kolejne waloryzacje podniosły je do obecnych 373,67 zł.
Siedem lat wystarczy do świadczenia dla byłych sołtysów
Najważniejsze zmiany w zasadach przyznawania świadczenia weszły w życie we wrześniu 2024 roku. Wcześniej przepisy były bardziej restrykcyjne i wymagały sprawowania funkcji przez co najmniej dwie kadencje oraz przez minimum osiem lat.
Obecnie podstawowy warunek stażowy jest prostszy. Zainteresowany musi wykazać co najmniej siedem lat pełnienia funkcji sołtysa. Nie ma przy tym znaczenia, czy okres ten przypadał na jedną nieprzerwaną kadencję, czy składał się z kilku oddzielnych okresów.
Zniesiono także wcześniejsze ograniczenia odnoszące się do pełnienia funkcji po wejściu w życie ustawy o samorządzie gminnym. Dzięki temu przy ustalaniu siedmioletniego okresu mogą być uwzględniane również wcześniejsze lata sprawowania funkcji.
Zmiana ta miała szczególne znaczenie dla osób, które pełniły funkcję sołtysa wiele lat temu i według poprzednich zasad nie mogły otrzymać świadczenia.
Dodatek dla sołtysa – wiek i niekaralność
Siedem lat pełnienia funkcji to jednak tylko jeden z warunków. Ustawa określa również minimalny wiek uprawniający do otrzymania pieniędzy.
Kobieta musi mieć ukończone 60 lat, a mężczyzna 65 lat. Są to granice odpowiadające powszechnemu wiekowi emerytalnemu.
Świadczenie nie przysługuje natomiast osobie prawomocnie skazanej za przestępstwo albo przestępstwo skarbowe pozostające w związku z pełnieniem funkcji sołtysa.
Co istotne, przepisy nie wymagają, aby były sołtys był rolnikiem ani aby w okresie sprawowania funkcji podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. KRUS pełni w tym przypadku funkcję organu przyznającego i wypłacającego świadczenie.
Wniosek do KRUS warunkiem wypłaty 373,67 zł
Pieniądze nie są przyznawane automatycznie po osiągnięciu odpowiedniego wieku. Były sołtys musi sam wystąpić o świadczenie.
Wniosek można złożyć w oddziale regionalnym lub placówce terenowej KRUS. Możliwe jest przekazanie dokumentów osobiście, wysłanie ich pocztą lub skorzystanie z dostępnych kanałów elektronicznych.
Do wniosku należy dołączyć dokument potwierdzający okres pełnienia funkcji. Zasadniczo jest nim zaświadczenie wydane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta adekwatnego dla gminy, na terenie której znajduje się dane sołectwo.
Potrzebne jest także oświadczenie dotyczące niekaralności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w związku z wykonywaniem funkcji sołtysa.
Brak dokumentów nie przekreśla prawa do świadczenia
W praktyce szczególne problemy mogą mieć osoby, które pełniły funkcję kilkadziesiąt lat temu. Dokumentacja z tego okresu nie zawsze zachowała się w urzędach.
Przepisy przewidują jednak rozwiązanie takiej sytuacji. o ile urząd nie dysponuje dokumentami pozwalającymi potwierdzić okres sprawowania funkcji, organ gminy wydaje postanowienie o odmowie wystawienia zaświadczenia.
Wtedy zainteresowany może wykazać wymagany staż dzięki własnego oświadczenia oraz zeznań świadków. Po zmianach prawa wystarczające są oświadczenia co najmniej trzech osób, które mieszkały w danym sołectwie w okresie objętym postępowaniem.
Wcześniej wymagano pięciu świadków. Zmniejszenie tej liczby było kolejnym elementem liberalizacji przepisów i miało ułatwić uzyskanie świadczenia osobom pełniącym funkcję sołtysa wiele lat temu.
373,67 zł niezależnie od emerytury i innych dochodów
Świadczenie sołtysowe ma specyficzną konstrukcję. Nie jest dodatkiem obliczanym jako procent emerytury i nie zależy od wysokości podstawowego świadczenia.
Każda uprawniona osoba otrzymuje tę samą miesięczną kwotę, aktualnie 373,67 zł. Ustawodawca nie wprowadził również progów dochodowych ani mechanizmu pomniejszania świadczenia w zależności od innych wpływów.
W konsekwencji osoba pobierająca wysoką emeryturę może otrzymywać taką samą kwotę jak osoba z niższym świadczeniem emerytalnym, pod warunkiem iż obie spełniają ustawowe kryteria.
Świadczenie może być także pobierane przez osoby otrzymujące emeryturę lub rentę z ZUS. Nie trzeba mieć emerytury rolniczej ani pozostawać w systemie KRUS.
Świadczenie sołtysowe a świadczenie uzupełniające
Nowelizacja przepisów rozstrzygnęła również kwestię wpływu pieniędzy dla byłych sołtysów na świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.
Świadczenie z tytułu pełnienia funkcji sołtysa nie powoduje obniżenia świadczenia uzupełniającego. W praktyce oznacza to, iż osoba spełniająca warunki do obu świadczeń może pobierać je jednocześnie bez pomniejszania jednego z nich z tego powodu.
Waloryzacja świadczenia dla sołtysów każdego roku
Kwota 373,67 zł obowiązuje od 1 marca 2026 roku. Następna zmiana wysokości świadczenia nastąpi wraz z waloryzacją przeprowadzoną 1 marca 2027 roku.
Nie oznacza to jednak, iż już w tej chwili można wskazać dokładną kwotę obowiązującą w przyszłym roku. Będzie ona zależała od wskaźnika waloryzacji emerytur i rent ustalonego na 2027 rok.
Osoby spełniające warunki nie powinny jednocześnie zakładać, iż KRUS sam ustali ich uprawnienia. Konieczne jest wszczęcie postępowania na wniosek zainteresowanego i przedstawienie dokumentów pozwalających potwierdzić spełnienie ustawowych przesłanek.
Podstawy prawne
– Ustawa z 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 1650.
– Ustawa z 24 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oraz ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, Dz.U. z 2024 r. poz. 1246.
Źródła urzędowe
– Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – informacje o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa.
– Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – wysokość świadczeń obowiązujących w 2026 roku.
– Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – informacje dotyczące waloryzacji świadczeń od 1 marca 2026 roku.
– Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi – informacje dotyczące świadczenia pieniężnego dla byłych sołtysów.
– Elektroniczny Dziennik Ustaw – obowiązujące przepisy dotyczące świadczenia.
Źródła medialne
– GS24, 23 września 2026 r. – materiał dotyczący świadczenia dla byłych sołtysów.
– Interia Biznes – materiały dotyczące wysokości i zasad przyznawania świadczenia po waloryzacji w 2026 roku.
