Chcesz zniszczyć ekosystem? Śmiało, zrób to w grze!

1 godzina temu

Jak może wyglądać przyszłość w świecie, w którym nikt nie liczy się z ekosystemem, a smog, skażona woda i zdegradowana gleba stają się codziennością? Nie trzeba czekać, aż taki scenariusz się urzeczywistni. Oto przykład trzech gier, w których można zbudować świat tak źle, by na własne oczy obserwować jego stopniową degradację.

Zmiany zachodzące w środowisku są zwykle rozłożone w czasie, dlatego zależności między decyzją a jej konsekwencjami nie zawsze są łatwo dostrzegalne. Gry upraszczają i przyspieszają te procesy. Pokazują, co może się wydarzyć, gdy rozwój przemysłu, miasta lub całej cywilizacji odbywa się bez oglądania się na ograniczone zasoby i zdolność przyrody do regeneracji.

Factorio

Factorio to gra, w której buduje się coraz większą i coraz bardziej zautomatyzowaną fabrykę. Bohater rozbija się na obcej planecie i musi wykorzystać dostępne zasoby, aby rozwinąć przemysł, opracować nowe technologie, a w podstawowej wersji gry ostatecznie wystrzelić rakietę.

Produkcja wymaga jednak miejsca, surowców oraz energii. Gracz gwałtownie zaczyna wycinać lasy, uruchamia kopalnie, piece, kotły i linie produkcyjne. Rozrastająca się fabryka generuje przy tym coraz więcej zanieczyszczeń.

Drzewa mają w tym świecie podwójną funkcję. Można pozyskać z nich drewno i miejsce pod kolejne zabudowania, ale jednocześnie pochłaniają one część zanieczyszczeń. Pod wpływem silnego skażenia stopniowo szarzeją i tracą liście, a wraz z pogarszaniem się ich stanu zmniejsza się także ich zdolność do oczyszczania otoczenia. Wycięcie lasu może więc ułatwić rozbudowę fabryki, ale jednocześnie pozbawia gracza naturalnej bariery ograniczającej rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń.

Czytaj też: Dlaczego bociany lgną do biogazowni?

Zanieczyszczenia są przedstawiane na mapie jako rozszerzająca się chmura. Gdy dociera ona do gniazd miejscowych stworzeń, prowokuje je do organizowania ataków na fabrykę. Im więcej zanieczyszczeń pochłonie gniazdo, tym szybciej może powstać kolejna grupa przeciwników. Jednocześnie całkowita ilość zanieczyszczeń wytwarzanych przez maszyny wpływa na ewolucję wrogich organizmów, które z czasem stają się coraz silniejsze. Rozwój przemysłu prowadzi więc do samonapędzającej się eskalacji: większa fabryka oznacza większą presję na środowisko, a ta wymusza rozbudowę systemów obronnych.

Gracz może częściowo ograniczać ten problem. Zamiast opierać energetykę na kotłach spalających paliwo, może rozwijać instalacje fotowoltaiczne z akumulatorami lub energetykę jądrową. Do maszyn można także montować moduły efektywności, które zmniejszają zużycie energii, a tym samym ograniczają ilość generowanych zanieczyszczeń.

Powstały choćby mody (modyfikacje gry stworzone przez graczy), które dodają kolejne zrównoważone elementy, np. filtry powietrza czy automatyczne sadzarki drzew.

Cities: Skylines

Pomiędzy rozwojem a ochroną środowiska można wybierać również w pierwszej części Cities: Skylines. Gracz wciela się w zarządcę miasta i decyduje o rozmieszczeniu dróg, kanalizacji, przemysłu, zabudowy mieszkaniowej, transportu publicznego oraz źródeł energii. Musi przy tym pilnować budżetu i zadowolenia mieszkańców.

Miasto może być zasilane energią pochodzącą m.in. z węgla i ropy, ale także z wiatru, wody, słońca czy energetyki jądrowej. Elektrownie węglowe i olejowe są stosunkowo łatwe do uruchomienia, ale powodują silne zanieczyszczenie gruntu oraz hałas. Wybór źródła energii wpływa więc nie tylko na dostępność prądu i finanse miasta, ale także na jakość życia w jego sąsiedztwie.

Gra rozróżnia zanieczyszczenie gruntu, wody i hałas. Szczególnie dotkliwe konsekwencje może przynieść źle zaprojektowana gospodarka ściekowa. jeżeli nieczystości zostaną odprowadzone w pobliżu ujęcia wody, skażenie może trafić do miejskiej sieci. Oczyszczalnie ograniczają ilość zanieczyszczeń odprowadzanych do środowiska, choć w podstawowych instalacjach nie eliminują ich całkowicie.

Czytaj też: W Hiszpanii powstała nowa platforma wspierająca rozwój produkcji biometanu

Mieszkańcy narażeni na zanieczyszczoną wodę, glebę lub nadmierny hałas zaczynają chorować. Rosną wówczas potrzeby związane z opieką zdrowotną, spada zadowolenie obywateli, a zanieczyszczone okolice tracą na wartości. Błędy środowiskowe gwałtownie zamieniają się zatem w problemy zdrowotne, społeczne i ekonomiczne.

Gracz może ograniczać skalę problemu, oddzielając przemysł od osiedli mieszkaniowych, rozwijając transport publiczny i wybierając mniej emisyjne źródła energii. Drzewa pomagają przede wszystkim w zmniejszaniu hałasu – nie oczyszczają natomiast skażonej gleby ani wody. Samo obsadzenie dzielnicy zielenią nie naprawi więc błędnie zaprojektowanej kanalizacji czy elektrowni ulokowanej obok budynków mieszkalnych.

Ekologiczne możliwości rozbudowuje dodatek Green Cities. Wprowadza on m.in. przyjazne środowisku budynki, samowystarczalne osiedla, sklepy oferujące produkty ekologiczne, pojazdy elektryczne oraz nowe usługi komunalne. Miasto może dzięki temu rozwijać się bez całkowitego podporządkowywania przestrzeni przemysłowi i transportowi samochodowemu.

Eco

Eco jest najbardziej bezpośrednio ekologiczną propozycją z tej listy. To gra typu sandbox, czyli produkcja o otwartej strukturze, dająca uczestnikom dużą swobodę działania. Pod względem graficznym przypomina nieco Minecrafta, ale za prostą oprawą kryje się rozbudowana symulacja przyrody, gospodarki i życia społecznego.

Gracze trafiają do dzikiego świata i muszą wspólnie zbudować cywilizację zdolną do powstrzymania meteoru, który ma uderzyć w planetę po 30 dniach. Aby osiągnąć cel, trzeba rozwinąć naukę, przemysł, transport i gospodarkę. Jednocześnie nadmierna eksploatacja zasobów może zniszczyć świat jeszcze przed nadejściem kosmicznej katastrofy.

Rośliny i zwierzęta są elementami symulowanego ekosystemu. Populacje zwierząt przemieszczają się i rozmnażają, a usunięcie jednego gatunku może wpłynąć na dostępność pożywienia oraz inne organizmy. Zbyt intensywne polowania grożą wytępieniem zwierząt, natomiast całkowita wycinka lasu niszczy ich siedliska. Zasoby nie odnawiają się na tyle szybko, by bez końca pokrywać rosnące potrzeby cywilizacji.

Instalacje spalające biomasę – jedyna taka mapa w Polsce!

Równie poważnym problemem jest przemysł. Odpady powstające podczas wydobycia i przetwarzania rud mogą przedostać się do rzek, zatruć glebę oraz zniszczyć uprawy. Gra rozróżnia zanieczyszczenie gruntu i powietrza, a ich rozprzestrzenianie można obserwować dzięki map i warstw danych. Długotrwałe emisje gazów cieplarnianych mogą choćby doprowadzić do podniesienia poziomu mórz, czego nie da się później odwrócić.

Eco nie sprowadza problemów środowiskowych wyłącznie do wyborów pojedynczej osoby. Gracze tworzą społeczność, rozwijają gospodarkę, handlują i podejmują decyzje polityczne. Mogą proponować przepisy ograniczające wycinkę lasów, opodatkowujące szkodliwe działania lub wspierające mniej emisyjne technologie. Projekty są dyskutowane i poddawane głosowaniu, a przyjęte prawa obowiązują wszystkich uczestników rozgrywki.

Decyzje można oprzeć na danych. Gra udostępnia wykresy i mapy pokazujące m.in. stan populacji, rozmieszczenie zanieczyszczeń oraz zmiany zachodzące w świecie. Dzięki temu gracze mogą sprawdzać, czy wprowadzona regulacja rzeczywiście działa, zamiast opierać się jedynie na przypuszczeniach.

W grze występują również paliwa pochodzenia biologicznego. Jako paliwo może służyć drewno, a bardziej zaawansowana gospodarka pozwala produkować biodiesel z tłuszczów roślinnych lub zwierzęcych. Nie jest to jednak – jak można byłoby sądzić – rozbudowany system energetycznego wykorzystywania bioodpadów.

Najciekawsze jest to, iż uczestnik nie odpowiada wyłącznie za własną postać. Jego decyzje wpływają na innych graczy oraz na świat, który ma służyć całej społeczności. Eco zmusza więc do myślenia o odpowiedzialności zbiorowej, kosztach rozwoju i skutkach, które będą odczuwane długo po wykorzystaniu konkretnego surowca.

Katastrofa w bezpiecznych warunkach

Wszystkie te gry w odmienny sposób pokazują relację pomiędzy człowiekiem i naturą, ale w każdej z nich jest to ważna część rozgrywki. To interesujące modele pozwalające poeksperymentować z decyzjami i w bezpiecznych warunkach sprawdzić, do jakich skutków może doprowadzić brak równowagi między rozwojem technologicznym i dbaniem o środowisko.