„Ale wypas!”. Tak Fundacja Dobry Widok wspiera beskidzkie pasterstwo! WIDEO, ZDJĘCIA

4 godzin temu

Fundacja Dobry Widok z Krzyżowej po raz kolejny działa na rzecz ochrony tradycyjnego pasterstwa oraz zachowania krajobrazu Beskidów Żywieckiego i Śląskiego. W ramach tegorocznego zadania publicznego „Ale wypas!” wypasem rodzimych ras owiec i kóz objęto łącznie aż 505,06 hektara górskich hal i polan! Przedsięwzięcie realizowane jest w ramach Wojewódzkiego Programu „Owca Plus do roku 2027”, którego celem jest ochrona cennych przyrodniczo terenów oraz wspieranie tradycyjnej gospodarki pasterskiej.

Od wieków pasterstwo to nieodłączny element beskidzkiego krajobrazu i kultury. Obecność stad owiec i kóz na górskich halach pozwala utrzymać otwarte przestrzenie, ograniczać zarastanie polan przez krzewy i drzewa oraz zachować siedliska wielu gatunków roślin i zwierząt. Zaniechanie tradycyjnego wypasu prowadzi do stopniowych zmian w krajobrazie, zanikania charakterystycznych zbiorowisk roślinnych i ograniczania różnorodności biologicznej. Dlatego wspieranie baców, juhasów i gazdów ma znaczenie nie tylko gospodarcze i kulturowe, ale również przyrodnicze.

W tegorocznym sezonie Fundacja Dobry Widok współpracowała z doświadczonymi bacami prowadzącymi wypas na terenach Beskidów Żywieckiego i Śląskiego. Łącznie zadaniem objętych było aż 505,06 ha powierzchni wypasowej, na której prowadzono tradycyjną gospodarkę pasterską z wykorzystaniem rodzimych ras owiec i kóz. W działaniach uwzględniono potrzeby ochrony przyrody, w tym adekwatne dostosowanie intensywności wypasu do warunków siedliskowych. Szczególną uwagę poświęcono zachowaniu cennych zbiorowisk roślinnych i ochronie terenów objętych formami ochrony przyrody. Istotnym elementem były także działania edukacyjne i promocyjne mające za cel upowszechniać wiedzę o znaczeniu tradycyjnego pasterstwa. Wpisywały się one doskonale w obchody Roku Górali i Obrzędów Pasterskich w województwie śląskim, podkreślając rolę wypasu w ochronie przyrody, krajobrazu i dziedzictwa kulturowego regionu. Jednym z najważniejszych wydarzeń była Konferencja Pasterska, która odbyła się 8 października w Bielsku-Białej, a była zorganizowana przez Fundację Dobry Widok przy współpracy z Fundacją Górom i Regionalnym Ośrodkiem Kultury w Bielsku-Białej. W programie znalazły się prelekcje trzech ekspertów: dr Justyny Cząstki-Kłapyty, dr. hab. Piotra Kłapyty i Agnieszki Jackowiak. Wystąpienia poświęcono zagadnieniom związanym z pasterstwem, jego dziedzictwem kulturowym i znaczeniem dla górskiego krajobrazu. Konferencja była okazją do wymiany doświadczeń i wiedzy pomiędzy osobami zaangażowanymi w ochronę oraz popularyzację tradycji pasterskich. Była też okazją do podkreślenia znaczenia codziennej pracy baców i juhasów, dzięki którym tradycyjny wypas jest przez cały czas obecny w Beskidach.

Nowym elementem tegorocznych działań były warsztaty z kultury pasterskiej dla uczniów szkół podstawowych. Była to nagroda w zorganizowanym konkursie. Warsztaty odbyły się 8 października w Regionalnym Ośrodku Kultury w Bielsku-Białej. Zorganizowano je w tym samym dniu co Konferencję Pasterską i dzięki temu działania skierowane do najmłodszych były częścią szerszego wydarzenia poświęconego regionalnemu dziedzictwu. Uczestnicy mogli poszerzyć swoją wiedzę na temat tradycji związanych z wypasem owiec i życiem społeczności pasterskich. W ramach tegorocznego zadania przewidziano przygotowanie albumu fotograficznego o sezonie pasterskim 2026. Publikacja przedstawia kalendarz wydarzeń pasterskich dokumentując pracę baców i juhasów, wypas owiec i kóz oraz walory przyrodnicze i krajobrazowe beskidzkich hal. Zebrany materiał fotograficzny ma nie tylko dokumentować działania, ale też przybliżać mieszkańcom i turystom codzienność tradycyjnej gospodarki pasterskiej.

Uzupełnieniem działań promocyjnych było przygotowanie krótkiego spotu wideo, przeznaczonego przede wszystkim do publikacji w mediach społecznościowych. Jego zadaniem jest pokazanie znaczenia wypasu dla ochrony beskidzkiego krajobrazu i przypomnienie o roli pasterstwa w zachowaniu regionalnej tożsamości. W ramach zadania zaplanowano postawienie pięciu tablic informacyjnych z informacjami o realizowanym zadaniu i znaczeniu gospodarki pasterskiej.

Warto podkreślić, iż Fundacja Dobry Widok ma wieloletnie doświadczenie w działaniach na rzecz ochrony przyrody i dziedzictwa kulturowego regionu. W poprzednich latach realizowała już zadania w ramach programu „Owca Plus”, współpracując z beskidzkimi bacami i prowadząc inicjatywy edukacyjne. Tegoroczny projekt „Ale wypas!” to kontynuacja tych działań, łącząc bezpośrednie wsparcie gospodarki pasterskiej z edukacją mieszkańców i promocją beskidzkiego dziedzictwa. Dzięki współpracy Fundacji z bacami, instytucjami kultury i organizacjami społecznymi możliwe jest zarówno utrzymanie cennych przyrodniczo terenów, jak i przekazywanie wiedzy o pasterstwie kolejnym pokoleniom. To szczególnie ważne w regionie, w którym tradycyjny wypas przez stulecia kształtował krajobraz, kulturę i życie lokalnych społeczności.